50 lat na scenie

Andrzej Seweryn - pół wieku pracy w teatrze

Zadebiutował 15 sierpnia 1968 na deskach Teatru Ateneum. Sławę aktora filmowego przyniosła mu rola Maksa Bauma w "Ziemi obiecanej" w reżyserii Andrzeja Wajdy. Andrzej Seweryn obchodzi jubileusz pięćdziesięciolecia pracy artystycznej.

Pracę na deskach teatralnych Andrzej Seweryn rozpoczął w Teatrze Ateneum rolą służącego w "Wujaszku Wani" Antoniego Czechowa. W teatrze tym pracował do roku 1980.

Sławę wybitnego aktora filmowego zaskarbił sobie dzięki roli Maksa Bauma w "Ziemi obiecanej" Andrzeja Wajdy (1974), gdzie wystąpił u boku Daniela Olbrychskiego i Wojciecha Pszoniaka. "Dla nas ten film w dużym stopniu był początkiem naszej pracy za granicą" - mówił Seweryn. "Dzięki Andrzejowi Wajdzie moje życie zupełnie się zmieniło" - podkreślał aktor w jednym z wywiadów.

W następnym roku Seweryn zagrał u Jerzego Antczaka w "Nocach i dniach", wcielając się w Anzelma, syna Michaliny i Daniela Ostrzeńskich.

W kolejnym filmie Andrzeja Wajdy Seweryn znów pokazał swój wielki talent aktorski. Była to rola w dramacie psychologicznym "Bez znieczulenia", zaliczanym do nurtu moralnego niepokoju. Wajda ukazał w tym filmie mechanizm niszczenia nieprzeciętnych jednostek w PRL-u.

Znakomite recenzje zyskał Seweryn swą rolą w "Dyrygencie" Wajdy z 1979 r. Kreacja ta przyniosła mu też Srebrnego Niedźwiedzia dla najlepszego aktora na festiwalu filmowym w Berlinie.

W 1980 Seweryn wyjechał do Francji, gdzie zdecydował się pozostać po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego. Został aktorem teatrów francuskich i kinowych produkcji filmowych. Został zaangażowany - jako trzeci cudzoziemiec w historii teatru francuskiego - do jednego z najbardziej prestiżowych teatrów na świecie Comedie Francaise (1993 r.). Był profesorem w Ecole Nationale Superieure des Arts et Techniques du Theatre w Lyonie oraz w Conservatoire National Superieur d'Art Dramatique (CNSAD) w Paryżu. W 2006 zadebiutował jako reżyser filmowy swoim obrazem "Kto nigdy nie żył..." z Michałem Żebrowskim w roli głównej.

Na stałe do Polski powrócił w 2010 r. Zamieszkał w Warszawie. 1 stycznia 2011 objął stanowisko dyrektora Teatru Polskiego i tę funkcję sprawuje do dziś.

Lista znaczących ról filmowych Andrzeja Seweryn jest bardzo długa. Znane filmowe kreacje aktora to: Julian Scherner w "Liście Schindlera" (1993) Stevena Spielberga, De Fleurville w "Całkowitym zaćmieniu" (1995) Agnieszki Holland, Jeremi Michał Wiśniowiecki w "Ogniem i mieczem" (1999) Jerzego Hoffmana, Sędzia w "Panu Tadeuszu" (1999) Andrzeja Wajdy, kardynał Stefan Wyszyński w filmie "Prymas. Trzy lata z tysiąca" (2000) Teresy Kotlarczyk, Rejent w "Zemście" (2002) Wajdy, Piers Hasselburg w "Nightwatching" (2007) Petera Greenawaya, Adam Warczewski w "Różyczce" (2010) Jana Kidawy-Błońskiego.

Bardzo ważną rolą ostatnich lat okazała się rola Zdzisława Beksińskiego w filmie "Ostatnia rodzina". Za tę kreację aktorską został uhonorowany na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Locarno. Andrzej Seweryn zdobył również nagrodę za pierwszoplanową rolę męską na 41. Festiwalu Filmowym w Gdyni. Film "Ostatnia rodzina" otrzymał Złote Lwy, nagrodę publiczności i nagrodę dziennikarzy.

O tej roli tak mówił Seweryn w jednym z wywiadów: - Wcześniej widziałem wersję gotową, powiedzmy, w 80 proc. Oglądaliśmy film z żoną w studiu. Po projekcji wyszliśmy w milczeniu. Musiałem się ukryć w łazience, zostać sam ze sobą. Byłem wstrząśnięty tym, co zobaczyłem. Sam byłem zaskoczony moją reakcją, przecież znałem film ze zdjęć. Dopiero po chyba pół godzinie zaczęliśmy rozmawiać - mówił dla TVN 24.

Jako dyrektor Teatru Polskiego Seweryn stawia na "perły dramatu", nie tylko polskiego. W ostatnim czasie widzowie mogli podziwiać jego wielkie kreacje na scenie. W 2014 r. Wcielił się m. in. w Króla Lira, w szekspirowskim dramacie. Zachwycał w monodramie, opartym na szekspirowskich tekstach, zatytułowanym "Szekspir Forever" na zdjęciu]. Na deskach Polskiego nie brakuje także dramatów Aleksandra Fredry. Seweryna można nadal podziwiać w "Szkole żon", gdzie gra Arnolfa oraz w "Zemście", gdzie odtwarza rolę Rejenta Milczka. W tym spektaklu, w roli Cześnika Raptusiewicza partneruje mu Daniel Olbrychski.

Wydarzeniem minionego sezonu teatralnego był "Wujaszek Wania" Czechowa, w reżyserii Iwana Wyrypajewa. Andrzej Seweryn zagrał w tym przedstawieniu Aleksandra Serebriakowa. W nadchodzącym sezonie będzie można oglądać Andrzeja Seweryna w spektaklu Macieja Wojtyszki "Deprawator", gdzie aktor wcieli się w rolę Gombrowicza. Premiera tego spektaklu - we wrześniu.

Andrzej Seweryn jest Kawalerem Orderu Legii Honorowej, kawalerem Narodowego Orderu Zasługi i kawalerem Ordre des Arts et des Lettres. Otrzymał także Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski-Polonia Restituta.

Dorota Kieras
Kurier PAP
16 sierpnia 2018
Portrety
Andrzej Seweryn

Książka tygodnia

Tajemnicze dziecko
Wydawnictwo Media Rodzina
E.T.A. Hoffmann (Ernst Theodor Amadeus Hoffmann)

Trailer tygodnia

Malta Festival Poznań ...
Michał Merczyński
Dziś ogłaszamy kolejne wydarzenia, kt...