Alina Janowska (1923 -2017)

Aktorka teatralna, filmowa, telewizyjna, kabaretowa i radiowa, działaczka społeczna

Urodziła się 16 kwietnia 1923 roku w Warszawie. Zmarła 13 listopada 2017 w Warszawie.

13 listopada 2017, w wieku 94 lat zmarła jedna z najpopularniejszych polskich aktorek filmowych, teatralnych, estradowych i telewizyjnych, Alina Maria Janowska-Zabłocka - poinformował prezes Związku Artystów Scen Polskich Olgierd Łukaszewicz. 

Podczas okupacji zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Aresztowana przez gestapo - 9 miesięcy spędziła na Serbii - kobiecym oddziale Pawiaka, gdzie trafiła za pomaganie Żydom. Podczas Powstania Warszawskiego Alina Janowska była łączniczką (ps. Alina) 8. kompanii Batalionu "Kiliński" w Śródmieściu. 

Jej pierwszy występ w 1943 roku zapowiadał Jerzy Waldorff, akompaniowali Witold Lutosławski i Andrzej Panufnik.

Po wojnie zamieszkała w Łodzi, gdzie występowała jako tancerka i piosenkarka w teatrach Domu Żołnierza i Syrena. Ukończyła też Szkołę Tańca Artystycznego Janiny Mieczyńskiej w Łodzi (1946 r.). W 1947 r. wróciła do Warszawy. Przez dwa sezony występowała w Teatrze Nowym pod dyrekcją Juliana Tuwima, następnie w Teatrze Wojska Polskiego (późniejszy Dramatyczny). W latach 1952-55 i 1960-65 należała do zespołu Teatru Syrena. Jako aktorka Teatru Buffo (1956-60), w charakterze reżysera i choreografa współpracowała z Kabaretem "Szpak" i "Podwieczorkiem przy mikrofonie" - występując także w skeczach. W latach 1966-80 należała do zespołu Teatru Komedia. Przez wiele lat występowała także w Teatrze Telewizji. Role i zasługi

Jednocześnie zdobyła dużą popularność grając w pierwszych polskich filmach powojennych. Zadebiutowała epizodem ulicznym w "Zakazanych piosenkach" (1946). Grała także m.in. w "Ostatnim etapie" ( w reżyserii Wandy Jakubowskiej, 1947) i "Skarbie" (reżyser Leonard Buczkowski, 1948). Janowską można było oglądać również w m.in. "Ślepym torze" (1947), "Samsonie" (1961), "Dzięciole" (1970), "Dulskich" (1975), "Rozmowach kontrolowanych" (1990), "Feminie" (1991). W 2008 r. zagrała w filmie "Niezawodny system", rok później w "Ostatniej akcji". Ogromną popularność przyniosła jej w połowie lat 60. rola w serialu "Wojna domowa" Jerzego Gruzy, w którym zagrała Irenę Kamińską. Janowska wystąpiła także w innych serialach - "Czterdziestolatek", "Stawka większa niż życie", "Lalka". Aktorkę można było też oglądać w serialu "Złotopolscy", w którym grała apodyktyczną Eleonorę Gabriel.

Janowska udzielała się również społecznie. Dzięki determinacji artystki na warszawskim Żoliborzu powstało Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom "Gniazdo", była jego prezesem. Stowarzyszenie organizuje zajęcia pozalekcyjne, wysyła też najmłodszych na ferie i wakacje. Od 2007 roku była członkiem honorowym i Prezesem Honorowym.

Po raz ostatni wystąpiła przed publicznością 17 marca 2013 na 34. Przeglądzie Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu w koncercie „Urodziny Aliny. Benefis Aliny Janowskiej", kiedy świętowała jubileusz pracy artystycznej. Cierpiała na chorobę Alzheimera. 

Była żoną Andrzeja Boreckiego, z którym miała córkę Agatę (ur. 1957). Od 1963 była żoną architekta Wojciecha Zabłockiego. Mieli dwoje dzieci: Michała (ur. 1964) i Katarzynę (ur. 1969).

 

Była Kawalerem Orderu Uśmiechu. 

Nagrody i odznaczenia:
1960 - Srebrna Maska
1961 - Srebrna Maska
1962 - Jugosławia Międzynarodowy Festiwal Sztuk Kameralnych za rolę w "Oskarżonych".
1962 - Srebrna Maska
1963 - Srebrna Maska w plebiscycie "Expressu Wieczornego"
1964 - Srebrna Maska w plebiscycie "Expressu Wieczornego" na najpopularniejszego aktora telewizyjnego
1965 - Złota Maska w plebiscycie "Expressu Wieczornego" na najpopularniejszą aktorkę w roku 1965
1967 - Srebrna Maska w plebiscycie "Expressu Wieczornego" na najpopularniejszą aktorkę w roku 1966
1979 - Odznaka za zasługi dla m. Warszawy
1979 - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
1995 - Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
1996 - Prometeusz '96 - Nagroda Artystyczna Polskiej Estrady za szczególne osiągnięcia dla sztuki estradowej
2001 - Nagroda Główna w dziedzinie pozainstytucjonalnej działalności humanitarnej, przyznana przez Polski Komitet Pomocy Społecznej
2005 - Złoty Medal Gloria Artis - Zasłużony Kulturze
2008 - Gdańsk - IX Festiwal Dobrego Humoru - Nagroda za całokształt twórczości

Źródło: FilmPolski, Wikipedia, E-teatr.

Opracował Ryszard Klimczak
Dziennik Teatralny
15 listopada 2017
Portrety
Alina Janowska

Książka tygodnia

Iłła. Opowieść o Kazimierze Iłłakowiczównie
Wydawnictwo Marginesy
Joanna Kuciel-Frydryszak

Trailer tygodnia