Arnold Szyfman (1882 - 1967)

Reżyser, dramaturg, krytyk teatralny i dyrektor teatru.

Urodził się 23 listopada 1882 w Ulanowie. Zmarł 11 stycznia 1967 w Warszawie.

Arnold Szyfman, właściwie Arnold Zygmunt Stanisław Schiffmann. Urodził się w Ulanowie w rodzinie żydowskiej. Po maturze, w latach 1902-1905 studiował na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 1903-1904 dodatkowo studiował na uniwersytecie w Berlinie. W maju 1906 roku uzyskał stopień doktora filozofii za rozprawę „Analiza psychologiczna woli". W latach 1906-1908 współpracował z tygodnikiem „Świat". Już w dzieciństwie zachwycił go teatr, na studiach zaczął pisać sztuki. Jedną z nich – „Fifi" – wystawił w 1906 w Teatrze Miejskim w Krakowie Ludwik Solski. W 1907 roku napisał komedię polityczną „Pankracy August I", której nigdy nie wystawiono. W Krakowie stworzył także własny teatrzyk „Figliki", który już po miesiącu zbankrutował.

W 1908 roku, za ukochaną aktorką przeprowadził się do Warszawy. W 1909 w restauracji Oaza przy ulicy Wierzbowej otworzył pierwszy w Warszawie kabaret literacko-artystyczny „Momus", który prowadził do marca 1910. W tym samym roku przyjął chrzest w obrządku rzymskokatolickim.

Z jego inicjatywy w 1909 rozpoczęto budowę Teatru Polskiego w Warszawie, który zainaugurował działalność w 1913 roku. Stanowisko dyrektora teatru (razem z Teatrem Małym) pełnił do lipca 1915 oraz w latach 1918-1939. Zgromadził w nim znakomity zespół artystyczny. Warszawska scena na skarpie mogła wówczas poszczycić się największymi sławami aktorskimi, doskonałymi scenografami i wybitnymi reżyserami, którzy ukształtowali oblicze polskiego teatru w XX wieku. W Teatrze Polskim reżyserowali przede wszystkim Józef Sosnowski, Aleksander Zelwerowicz, a także później Leon Schiller, sam Szyfman rzadziej parał się inscenizacją, jednak stworzył na swojej scenie liczne spektakle, m.in. otwierającego jej działalność „Irydiona" Zygmunta Krasińskiego.

Podczas II wojny światowej ukrywał się w Warszawie pod przybranym nazwiskiem. Po wyzwoleniu Warszawy przystąpił do odbudowy życia teatralnego stolicy. Od sierpnia 1945 roku objął stanowisko dyrektora Teatru Polskiego. W 1948 został odznaczony z okazji 40-lecia pracy zawodowej i odwołany ze stanowiska dyrektora Teatru Polskiego. W 1950, w wieku 68 lat, został dyrektorem Teatru Wielkiego w budowie. Także w to przedsięwzięcie zaangażował się bez reszty, nie zrezygnował z niego nawet, gdy w 1954 po raz kolejny wrócił do Teatru Polskiego.

Zmarł w Warszawie. Jest pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Arnold Szyfman pisał liczne recenzje, artykuły, polemiki i sprawozdania, które publikował na łamach czasopism poświęconych teatrowi, m.in. „Teatrze" i „Pamiętniku Teatralnym". Jego innowacje w zakresie inscenizacji, reżyserii, scenografii i gry aktorskiej zreformowały polską sztukę teatralną. Był czołową i jednocześnie jedną z najbardziej kontrowersyjnych postaci polskiego życia teatralnego w okresie międzywojennym.

Nagrody i odznaczenia:
1935 - Złoty Wawrzyn Akademicki Polskiej Akademii Literatury za szerzenie zamiłowania do polskiej literatury dramatycznej.
1948 - Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
1959 - Order Sztandaru Pracy I klasy
1963 - Honorowa Odznaka m.st. Warszawy

Źródło: Słownik teatru, Wikipedia, E-teatr

Opracował Ryszard Klimczak
Dziennik Teatralny
11 stycznia 2021
Portrety
Arnold Szyfman

Książka tygodnia

Biała jak mleko, czerwona jak krew
Społeczny Instytut Wydawniczy Znak
Alessandro D'Avenia

Trailer tygodnia

Romans wschodni
Victoria Vatutina i Olga Bilas
Koncert spina w harmonijną całość kla...