Festiwal był OK., recenzje nie

34. Opolskie Konfrontacje Teatralne "Klasyka Polska"

Sformułowania w stylu - "Konfrontacje tracą moc", "Konfrontacje tracą prestiż" - słyszymy od wielu lat. Mamy nawet wrażenie, że sformułowania tego typu stają się "wytrychem - truizmem", deprymującym ten festiwal, naszą pracę, zaproszonych twórców - pisze Biuro Organizacyjne XXXIV OKT

W tekście Aleksandry Konopko „Konfrontacje tracą moc” pojawiają się sformułowania - „Festiwal klasyki polskiej Konfrontacje Teatralne nie jawił się w tym roku jako prawdziwa teatralna uczta. Mógł zmęczyć zarówno doborem przedstawień konkursowych, jak i poziomem większości z nich”, później czytamy: „co do repertuaru można mieć mniej zarzutów, bo jak co roku opolski festiwal próbował pokazać wypadkową tego, co w minionym sezonie spośród scenicznych realizacji polskiej klasyki było najciekawszego. I choć wybór był skrajnie subiektywny, Konina zabezpieczył siebie i jednocześnie publiczność kilkoma pewniakami. Nie do pomyślenia byłoby przecież, gdyby podczas festiwalu klasyki nie pokazano głośnej »Trylogii « Jana Klaty czy nawet »Lalki « Wiktora Rubina”.

I to już staje się naprawdę niezrozumiałe, co dziennikarka poddaje pod wątpliwość - kwestie subiektywności gustu? (gust z natury jest subiektywny, a selekcja festiwalowa ma charakter autorski!). To dobrze czy źle, że te pewniaki zabezpieczające gust Tomasza Koniny oraz publiczności zostały zaproszone na festiwal?

Z jednej strony chyba dobrze - bo rozbijająca bank z nagrodami "Trylogia" Jana Klaty zdecydowanie podoba się Aleksandrze Konopko (twierdzi, że tylko jury ratuje honor OKT i nagrody są w dobrych rękach), ale z drugiej strony to jednak skrajnie subiektywny pewniak Tomasza Koniny itd. Naprawdę ciężko dyskutować z tak postawioną argumentacją.

Opolskie Konfrontacje Teatralne są dokładnym odbiciem i odwzorowaniem tego, co dzieje się w klasyce teatralnej w całej Polsce i Aleksandra Konopko zdecydowanie o tym wie, a nawet pisze. 

Tegoroczny repertuar OKT został ułożony w sposób nie tylko optymalny, ale wręcz przekraczający znacznie możliwości logistyczne i finansowe tego festiwalu (czego konsekwencją były spektakle wyjazdowe), niemniej jednak nikt z nas nie wyobrażał sobie, żeby "Trylogii" czy "Lalki" Bolesława Prusa mogło na festiwalu zabraknąć - jak bardzo słusznie pisze Aleksandra Konopko - niezależnie od tego, jak te spektakle zostały zrobione, już sam fakt wystawienia tak monumentalnych klasycznych utworów zasługiwał na odnotowanie i przyjrzenie się bliżej tym propozycjom. To skoro zgadzamy się co do tego faktu, o czym tak naprawdę tu dyskutować? Co poddawać w wątpliwość? 

Istotą tego festiwalu jest pokazywanie spektakli nie tylko najlepszych (bo to zawsze jest niezwykle subiektywne!), ale też szukających nowych, zgodnych ze współczesnymi kodami kultury, możliwości interpretacyjnych klasyki, odkrywających inne zaskakujące formy teatralne, dyskutujących z utartymi przyzwyczajeniami widzów. Tylko wtedy ten festiwal ma szanse być ważny, żywy a przede wszystkim prawdziwy - pokazujący jak z tą klasyką jest? 

Sformułowania w stylu - Konfrontacje tracą moc, Konfrontacje tracą prestiż, Konfrontacje stają się mało istotne - słyszymy od wielu lat. Mamy nawet wrażenie, że sformułowania tego typu stają się "wytrychem - truizmem", deprymującym ten festiwal, naszą pracę, zaproszonych twórców. Tezą, którą można swobodnie wypowiadać, bez żadnych konsekwencji i wyjaśnień - co autor ma na myśli? Co to znaczy tak naprawdę? Do czego ów zarzut odnosi się konkretnie? 

Sama idea konfrontacji, spotkania, dialogu, zderzenia ze sobą różnych form teatralnych, rozmaitych stylistyk, odmiennych sposobów opowiadania i definiowania świata, różnych pokoleń reżyserów, spełniła się w tym roku chyba w sposób niezwykle pełny.

Pokolenie trzydziestolatków zderzyło się z pokoleniem dwudziestolatków, młody i realizujący drugi w życiu spektakl Krzysztof Garbaczewski z Krystyną Jandą i Waldemarem Zawodzińskim. Zaprosiliśmy na festiwal właściwie wszystkich tych, o których w polskim teatrze najgłośniej - Klata, Rubin, Borczuch, Garbaczewski, Łagowska, Karczmarska. Pokazaliśmy to, co jest! To, co funkcjonuje w polskim nurcie teatralnym. Jakiego wybitnego przedstawienia inscenizującego polską klasykę teatralną zabrakło na festiwalu? Czy pojawiła się jakakolwiek stylistyka teatralna, jakikolwiek teatralny język, sposób interpretacji tekstu, lub forma - która nie warta byłaby dyskusji, zastanowienia się, czy chociażby tylko odnotowania, że tak - istnieje w polskim teatrze właśnie taki sposób inscenizowania klasyki i także znajduje tyleż samo zagorzałych zwolenników, co i przeciwników - a to już dla teatru, dla sztuki bardzo dużo!

Oczywiście, że Aleksandrze Konopko mogą nie podobać się "Grube ryby" - to jest jej święte prawo negatywnie zrecenzować przedstawienie, ale recenzowanie gustów publiczności i twierdzenie, że wie na pewno, z jakiego powodu publiczność lub ktokolwiek przyszedł na przedstawienie do teatru ("trudno ukryć, że ludzie przyszli po prostu na gwiazdy") jest delikatnie mówiąc dość kontrowersyjne, zresztą tak samo kontrowersyjne, jako argument w dyskusji, jest cytowanie zakulisowych podsłuchanych plotek ("Jak to będzie tak dalej wyglądać, to nie będę już w przyszłym roku wydawać 400 zł na karnet"). 

Zupełnie niezrozumiała staje się teza, że w mieście poza "Hiobem" Konfrontacje stały się niezauważone. Tak naprawdę nie wiadomo, co dla Aleksandry Konopko znaczy, aby Konfrontacje zostały zauważone w mieście - dla nas miasto to nasza publiczność. Dla niej drugi raz z rzędu zorganizowaliśmy na otwarcie OKT spektakl plenerowy. W tamtym roku obok Politechniki Opolskiej, w tym roku przy Ratuszu - w sercu miasta. Sprowadzenie tego spektaklu z Lwowa nie było proste, ogromnego wysiłku wymagało także spełnienie wszystkich formalności, aby spektakl mógł odbyć się dokładnie w tym miejscu, ale bardzo zależało nam, aby zainaugurować festiwal - jako święto dla całego miasta, jako święto dla widzów, którzy znaleźli się w tym miejscu nawet przypadkiem.

Opolskie Konfrontacje Teatralne ciągle otwierają się na coraz szersze perspektywy, na inne sposoby myślenia o teatrze, na wychodzenie z przestrzeni stricte teatralnej - niemniej jednak to budynek przy Placu Teatralnym 12, a nie szeroko rozumiana przestrzeń miasta, jest miejscem, gdzie odbywa się ten festiwal, i to miasto niezwykle gościnne dla tego festiwalu przychodziło do nas co wieczór. 

Jeśli chodzi już o samą formę promocji festiwalu, w tym roku po raz pierwszy w mieście zawisły ogromne banery promujące festiwal. Festiwal posiada wielu patronów prasowych, medialnych - lokalnych i ogólnopolskich. 

Co do zarzutów o brak dziennikarzy z całego kraju - mimo że gościliśmy dziennikarza z I Programu Polskiego Radia i krytyka ogólnopolskiego czasopisma \'Teatr", rzeczywiście jest tak, że obserwujemy spadek zainteresowania tym festiwalem na arenie ogólnopolskiej.

Kiedyś Opolskie Konfrontacje Teatralne były jednym z niewielu festiwali teatralnych w Polsce. Nawet środowisko teatralne miało ograniczone możliwości, jeśli chodzi o wyjazdy na festiwale międzynarodowe, zapraszanie spektakli z Europy i świata do Polski. Teraz sytuacja zmieniła się zdecydowanie. Wydaje się, ze OKT padły w jakimś sensie po prostu ofiarą konkurencyjności i bogactwa propozycji. 

XXXIV OKT towarzyszyła wystawa "Jerzy Grotowski w Opolu", zakończona finisażem Bruno Chojaka - wydarzenie dość niezwykłe, ze względu na cenny materiał wystawienniczy, który udało się zdobyć przy współpracy Instytutu Grotowskiego w Opolu. Zadziwiający jest fakt, że zdarzenie to w ogóle nie zostało opisane na łamach opolskiej prasy.

Kompletnie nie zależy nam na tworzeniu jakiejkolwiek atmosfery konfliktu pomiędzy prasą opolską, a naszym Teatrem. Bardzo cenimy Państwa pracę i doskonale zdajemy sobie sprawę, że Wasza rola w informacji i promocji naszych działań jest rzeczą bezcenną. Zawsze mogliśmy liczyć na Waszą pomoc. Ten tekst jest tylko próbą wyjaśnienia naszego punktu widzenia i naszych racji jako organizatorów festiwalu XXXIV Opolskie Konfrontacje Teatralne. Potrzebujemy konstruktywnej krytyki, potrzebujemy merytorycznej, partnerskiej dyskusji, tylko dajcie nam Państwo na nią szansę - przyjmiemy ją z wdzięcznością i jesteśmy przekonani, że odbędzie się to z korzyścią dla nas wszystkich.

(-)
Gazeta Wyborcza Opole
2 maja 2009

Książka tygodnia

Niebieska Księga z Nebo
Wydawnictwo Pauza w Warszawie
Manon Steffan Ros

Trailer tygodnia