Igor Przegrodzki (1926 – 2009)

Aktor teatralny, filmowy, telewizyjny i radiowy, reżyser teatralny, pedagog.

Igor Robert Przegrodzki urodził się 15 kwietnia 1926 w Landwarowie k/Wilna. Zmarł 27 lipca 2009 w Konstancinie-Jeziornie.
Aktorstwa uczył się w czasach okupacji w tajnym Studium Teatralnym w Wilnie. Jego debiut teatralny w roli Freda w Pigmalionie George'a Bernarda Shawa miał miejsce w marcu 1945 na scenie Teatru na Pohulance.

Ostatnie lata życia spędził jako aktor warszawskiego Teatru Narodowego. Jednak przez większość kariery związany był z wrocławskim Teatrem Polskim, gdzie stworzył dziesiątki słynnych ról: m.in. starego w Krzesłach Ionesco, starego aktora w Garderobianym Harwooda i króla-ojca w Ślubie Gombrowicza. W swojej karierze stworzył ponad ćwierć tysiąca kreacji w spektaklach Teatru Telewizji, w filmach i serialach oraz w Polskim Radiu. Jego debiutanckim filmem była „Pętla" wyreżyserowana przez także wtedy debiutującego w kinie Wojciecha Jerzego Hasa (1957). Ostatnią rolą była postać biskupa w „Bezmiarze Sprawiedliwości" w reżyserii Wiesława Saniewskiego (2008).

W Teatrze Telewizji jego „debiut", to postać Komendanta w „Kandydzie" Voltera w reżyserii Jerzego Krasowskiego (premiera 26 października 1964). Wystąpił tam w ponad sześćdziesięciu spektaklach wyreżyserowanych m. in. przez Kazimierza Brauna, Wiesława Wodeckiego, Krystynę Skuszankę, Cezarego Łagiewskiego, Witolda Orzechowskiego, Eugeniusza Korina, Macieja Wojtyszkę, Andrzeja Wajdy, Jana Englerta i wielu innych.

Piękną kartę zapisał w Teatrze Polskiego Radia, 29 sierpnia 1950, rozpoczynając rolą Przewodnika chóru w „Odprawie posłów greckich" Jana Kochanowskiego w reżyserii Edmunda Wiercińskiego. Tutaj także uczestniczył w spektaklach wielkich radiowych twórców teatralnych: Maria Wiercińska, Helena Małachowska, Zofia Pieńkiewicz-Malanowska, Waldemar Modestowicz czy Jan Warenycia. 

Zajmował sie także reżyserią teatralną, miał w swoim dorobku ponad 20 przedstawień w teatrach dramatycznych, operach i teatrach muzycznych.

Uczył na Wydziale Wokalnym Akademii Muzycznej we Wrocławiu, pełnił funkcję dziekana w PWST w Krakowie, przez pięć lat był dyrektorem Teatru Polskiego, był też wykładowcą w Studium Dramatycznym przy Teatrze. Grał w przedstawieniach wielu uznanych reżyserów: od Tadeusza Minca, przez Jerzego Grzegorzewskiego, po Pawła Miśkiewicza. Msza pogrzebowa w jego intencji odbyła się 3 sierpnia 2009 w kościele Środowisk Twórczych w Warszawie. Aktora pochowano dzień później na Cmentarzu św. Wawrzyńca przy ul. Bujwida we Wrocławiu.

Odznaczenia, nagrody i wyróżnienia:
1953 - Złoty Krzyż Zasługi
1960 - Nagroda na I Festiwalu Teatrów Śląska i Opolszczyzny za rolę Poety w spektaklu Wesele Stanisława Wyspiańskiego w Teatrach Dramatycznych we Wrocławiu
1964 - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
1965 - Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego
Złota Iglica – siedmiokrotnie (1966, 1970, 1971, 1973, 1974, 1975, 1980)
Srebrna Iglica – czterokrotnie (1967, 1969, 1976, 1977)
1971 - Nagroda na XII Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu za rolę Robespierre'a w spektaklu Thermidor Stanisławy Przybyszewskiej w Teatrze Polskim we Wrocławiu
1971 - Nagroda Ministra Kultury i Sztuki III stopnia
1975 - Medal 30-lecia Polski Ludowej
1976 - Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
1976 - Nagroda na XVII Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu za rolę ojca w spektaklu Ślub Witolda Gombrowicza w Teatrze Polskim we Wrocławiu
1977 - Złota Odznaka "Zasłużony dla miasta Wrocławia i województwa wrocławskiego"
Honorowa Złota Iglica – pięciokrotnie (1978, 1979, 1981, 1988, 1992)
1979 - Nagroda Prezesa Rady Ministrów I stopnia za twórczość artystyczną w dziedzinie teatru, za całokształt osiągnięć aktorskich
1980 - Nagroda na VI Opolskich Konfrontacjach Teatralnych w Opolu za rolę Szambelana w spektaklu Pan Jowialski Aleksandra Fredry w Teatrze Polskim we Wrocławiu
1981 - Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia za szczególne osiągnięcia w pracy dydaktyczno-wychowawczej w PWST w Krakowie (filia we Wrocławiu)
1982 - Odznaka Zasłużony Działacz Kultury
1982 - Nagroda Przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji I stopnia (zespołowa) za osiągnięcia aktorskie
1985 - Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
1985 - Iglica 40-lecia
1986 - Nagroda na XII Opolskich Konfrontacjach Teatralnych w Opolu za rolę Fizdejki w spektaklu Janulka, córka Fizdejki
1986 - Nagroda na XXV Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu za rolę Laurentego w spektaklu Na czworakach
1988 - Nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza – przyznana przez redakcję miesięcznika "Teatr" za rolę Iwana Wasiliewicza w Powieści teatralnej Michaiła Bułhakowa w reż. Macieja Wojtyszki w Teatrze Telewizji
1989 - Złoty Wawrzyn Grzymały
1990 - Złoty Wawrzyn im. Adama Grzymały-Siedleckiego
1992 - Grand Prix na XXXII na Kaliskich Spotkaniach Teatralnych w Kaliszu za rolę Sira w 2004 - Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
1994 - Wyróżnienie na VI Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Eksperymentalnych w Kairze, za rolę starego w spektaklu Krzesła Eugene'a Ionesco w Teatrze Polskim we Wrocławiu
1994 - Nagroda I stopnia na XXXIV na Kaliskich Spotkaniach Teatralnych w Kaliszu za rolę starego w spektaklu Krzesła Eugene'a Ionesco w Teatrze Polskim we Wrocławiu
1997 - Nagroda Główna na XXXVII Kaliskich Spotkaniach Teatralnych w Kaliszu za rolę Berengera I w przedstawieniu Król umiera czyli Ceremonie Eugene'a Ionesco w Teatrze Polskim we Wrocławiu
1999 - Nagroda Ministra Kultury i Sztuki w dziedzinie teatru w zakresie sztuki aktorskiej
2003 - "Złoty Ratusz" – nagroda przyznana przez Muzeum Miejskie we Wrocławiu
2006 - Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis"
"Garderobianym" w Teatrze Polskim we Wrocławiu

Źródło: Wikipedia, Culture.pl, FilmPolski, e-teatr

Opracował Ryszard Klimczak
Dziennik Teatralny
27 lipca 2019
Portrety
Igor Przegrodzki

Książka tygodnia

Trening fizyczny aktora. Od działań indywidualnych do zespołu
Wydawnictwo Biblioteki PWSFTviT
Rodowicz Tomasz, Jabłońska Małgorzata, Toneva Elina

Trailer tygodnia