Isaac Bashevis Singer (1902 - 1991)

Pisarz, laureat literackiej Nagrody Nobla, dziennikarz.

Urodził się 21 listopada 1902 lub 14 lipca 1904 w Leoncinie. Zmarł 24 lipca 1991 w Miami na Florydzie.

Urodził się jako Icek-Hersz Zynger w Leoncinie, wsi w pobliżu Nowego Dworu Mazowieckiego. Jego ojciec był chasydzkim rabinem. Matka pisarza, Batszewa, także pochodziła z religijnej rodziny rabinackiej z Biłgoraja. To od imienia matki Singer utworzył swój pseudonim literacki. Singerowie mieszkali tam, gdzie ojcu rodziny udało się zyskać posadę rabina. Z Leoncina przenieśli się do Radzymina, a stamtąd do Warszawy, na ulice Krochmalną, w samym sercu dzielnicy warszawskich Żydów. W 1921 r. pisarz wstąpił do Seminarium Rabinicznego Takemoni. Wkrótce wyjechał do Leoncina by zająć się nauczaniem języka hebrajskiego, jednak kłopoty z utrzymaniem spowodowały powrót do Warszawy. W Warszawie podjął się pracy korektora w oraz tłumacza na jidysz.

Jego pisarski debiut to opowiadanie napisane w 1925 „Na starość" opowiadające o jego rodzinnym Biłgoraju, które zostało opublikowane w ramach konkursu literackiego, podpisane pseudonimem Ce(Tse) w „Literarische Bleter", gdzie zatrudnił się jako korektor. Oprócz tego pisał wiele wprawek do szuflady, które jednak uformowały jego przyszły styl i wpłynęły na jego całą twórczość.

Biłgoraj był dla niego miejscem szczególnym, o którym wspominał po latach: "Miałem możliwość widzieć przeszłość taką, jaką ona była. Zdawało mi się, że czas się cofnął. Żyłem żydowską historią". Ale to właśnie w Biłgoraju Singer zrozumiał, że nie pasuje do świata tradycyjnych Żydów, musi szukać swojej własnej drogi.

Pierwszą jego powieść „Szatan w Goraju" drukowano w odcinkach w latach 1933-1934 w czasopiśmie literackim „Globus", które powstało z inicjatywy jego przyjaciela poety Aarona Zeitlina oraz samego Singera. W całości powieść ta została opublikowana w 1935. Powieść opowiada historię pogromu Żydów ze wsi Goraj nieopodal Biłgoraja, dokonanego przez kozaków w czasie Powstania Chmielnickiego w 1648 r., kiedy to zginęła 1/3 miejscowej ludności. Do tego samego wątku Singer wrócił później w powieści Niewolnik wydanej już w Stanach Zjednoczonych w 1962 r.

Z powodu trudności finansowych oraz obawiając się narastającej fali narodowego socjalizmu Singer zdecydował się na wyjazd do Stanów Zjednoczonych, rozstając się wcześniej z wieloletnią partnerką Rachelą (Rochl Szapiro) i synem Izraelem, którzy wyjechali najpierw do Moskwy, a następnie przez Turcję do Palestyny. Rozpoczął pracę w czasopiśmie „Forwerts – The Yiddish Forward" w Nowym Jorku, w którym zaczął drukować powieść „Grzeszny Mesjasz". Wpadł jednak w w depresję, którą później opisał w opowiadaniu „Zagubiony w Ameryce" (1974) oraz w fabularyzowanej autobiografii „Miłość i wygnanie" (1984).

W 1940 r. poślubił żydowską emigrantkę z Monachium. Dzięki jej pomocy finansowej mógł swobodnie zająć się pisaniem i działalnością dziennikarską, stając się jednym z najbardziej płodnych autorów „The Forward". To w tym okresie zmienił swój pseudonim literacki na bardziej zamerykanizowany, a także zaczął się posługiwać pseudonimami Varshavsky oraz D. Segal. Opisywał problemy środowiska Żydów, ich zwyczaje i tradycje. Jego najważniejsze dzieła, oprócz krótkich opowiadań, to: „Rodzina Muszkatów", „Sztukmistrz z Lublina", „Śmierć Matuzalema".

W twórczości ukazywał religijno-filozoficzne problemy moralne oraz konflikty środowisk ortodoksyjnych i zasymilowanych Żydów. W barwny sposób przywoływał do życia nieistniejący już świat Żydów, a zwłaszcza chasydów we wschodniej Polsce. Do arcydzieł literatury należą krótkie opowiadania Singera, odznaczające się kunsztem narratorskim, często stylizatorskim, także wnikliwym portretowaniem postaci. Pisarstwo przez całe życie było jego pasją – nieomalże obsesją. Interesował się też filozofią, np. Spinozą, Schopenhauerem. W swych utworach, często ustami ich bohaterów, przytacza różne teorie filozoficzne. Znaczny wpływ na jego twórczość miała także klasyczna powieść rosyjska XIX w. Z ludzi mających na niego największy wpływ literacki wymieniał swojego starszego brata, Israela Joszuę.

Przez ostatnie 35 lat życia był etycznym wegetarianinem. W jednym z opowiadań napisał: „Dla zwierząt wszyscy ludzie to naziści, a ich życie to wieczna Treblinka".

Zmarł w wieku 88 lat. Został pochowany na cmentarzu żydowskim w New Jersey.

Został laureatem Literackiej Nagrody Nobla za 1978 r.

Źródła: Dzieje.pl, Nobelprize, simile.republika.pl, The Paris Review

Opracował Ryszard Klimczak
Dziennik Teatralny
24 lipca 2020

Książka tygodnia

Biała jak mleko, czerwona jak krew
Społeczny Instytut Wydawniczy Znak
Alessandro D'Avenia

Trailer tygodnia

Romans wschodni
Victoria Vatutina i Olga Bilas
Koncert spina w harmonijną całość kla...