Jadwiga Bukojemska (1898 - 1970)

Aktorka teatralna, telewizyjna, filmowa i radiowa, tancerka, piosenkarka.

Urodzona 11 lipca 1898 w Iwoniczu k. Krosna. Zmarła 1 kwietnia 1970 w Warszawie.

Była córką inżyniera-nafciarza Włodzimierza Bukojemskiego i Berty z domu Geissler. Podawana najczęściej data jej urodzenia 1900 jest nieprawdziwa. Uczyła się w szkole średniej we Lwowie, następnie przyjechała do Warszawy, gdzie została przyjęta do warszawskiej szkoły baletowej przy Warszawskich Teatrach Rządowych. Od 1909, jako uczennica szkoły, tańczyła w spektaklach baletowych, operowych, niekiedy w operetkach. W 1912-14 uczyła się w warszawskiej Szkole Aplikacyjnej; równocześnie tańczyła w balecie Warszawskich Teatrów Rządowych, a także niekiedy na innych scenach, np. w czerwcu 1913 w Teatrze Popularnym przy ul. Kaliksta.

Jako aktorka debiutowała 15 czerwca 1914 w przedstawieniu rewiowym w Teatrze Nowoczesnym w ogródku Bagatela. Nadal jednak występowała głównie jako tancerka; latem 1914 w imprezie działowej bezrobotnych członków warszawskiego Teatru Wielkiego; we wrześniu 1914 w Teatrze Małym (m.in. tańczyła modne tango), a także w Teatrze Nowości, gdzie zagrała rólkę Pokojówki "Ułani księcia Józefa"; w sezonie 1914/15 tańczyła w balecie Teatru Wielkiego, m.in. jedną z Bajader "Pan Twardowski" Adolfa Gustawa Sonnenfelda i w tańcach solowych w "Arlekinadzie"; w sezonie 1915/16 była w zespole baletowym Teatru Nowości.

Od sierpnia 1915 została zaangażowana do kabaretu Miraż, gdzie nie tylko tańczyła, ale też deklamowała. Na scenie tej pozostała do końca 1916. Od stycznia 1917 do lipca 1921 występowała jako tancerka w teatrze Czarny Kot, w 1922-25 w Teatrze Nowości, gdzie grała także niewielkie role w operetkach, takie jak: Klementyna Klops "Amerykanka", Kwiaciarka "Szał miłości", Lais "Perły Kleopatry". W sierpniu 1922 i styczniu, lutym, marcu1923 występowała w programach kabaretu Stańczyk. Z powodzeniem recytowała wierszowane monologi pióra Jana Brzechwy.

Na otwarcie teatrzyku Niebieski Młyn (2 maja 1923) recytowała monodram Nikołaja Jewreinowa "Za kulisami duszy". W sezonie 1925/26 występowała w Teatrze Nowym w Poznaniu, m.in. jako Laida "Eros i Psyche", Adrianna "Święty gaj". Po powrocie do Warszawy w czerwcu i lipcu 1926 brała udział w przedstawieniu rewiowym z artystami teatrze Perskie Oko. W sezonie 1926/27 występowała w operetkach w Teatru Nowości i w teatrze Perskie Oko, w kwietniu, maju i czerwcu 1927 w rewiach w kabarecie Nietoperz, od listopada 1927 do marca 1928 w teatrze Nowe Perskie Oko, następnie od marca 1928 do końca sezonu 1928/29 w teatrze Morskie Oko i z jego zespołem w sierpniu 1929 gościnnie w Krakowie i Lwowie. Od stycznia 1930 do sierpnia 1931 występowała w teatrze Wesoły Wieczór, od września 1931 do lutego 1932 w teatrze Wesołe Oko, od marca 1932 w t. Kameleon, w początkach 1933 w kabarecie Casanova i w tymże roku w kabarecie Gastronomia.

Wyjeżdżała wielokrotnie na występy do innych miast, np. w Płocku - gościła z zespołem Czarnego Kota (sierpień 1917), z zespołem artystów warszawskich (maj 1921, lipiec 1932), z zespołem na czele z W. Walterem (sierpień 1932, maj 1933); w Kaliszu - z zespołem aktorów scen warszawskich (maj, czerwiec 1933); 25 maja 1933 gościnnie występowała w Teatrze Miejskim w Bydgoszczy; w lipcu i sierpniu 1934 w Teatrze Bagatela w Łodzi. Od sezonu 1934/35 została zaangażowana do teatrów TKKT; występowała początkowo głównie w Teatrze Małym i Polskim (1934-36), następnie do 1939 przede wszystkim w Teatrze Letnim (niekiedy w Teatrze Nowym i Narodowym). W listopadzie 1935 grała w Stołecznym Teatrze Powszechnym w spektaklu "Muzyka na ulicy". Podczas okupacji niemieckiej w teatrze nie występowała; była kelnerką w kawiarni "Napoleonka" w Warszawie; przez kilka miesięcy była więziona.

Po Powstaniu Warszawskim zamieszkała w Krakowie. W 1945-48 z powodów rodzinnych w teatrze nie pracowała, utrzymywała się z lekcji języka francuskiego. Na sezon 1948/49 zaangażowała się do Starego Teatrze w Krakowie i zagrała małą rólkę Pani I "Romans z wodewilu". W sezonie 1949/50 i 1950/51 (do 1 marca 1951) należała do zespołu krakowskich Teatrów Dramatycznych; na scenie Starego Teatru zagrała w 1949 Bertę Sonnenbruch "Niemcy" i Juliasiewiczową "Moralność pani Dulskiej".

Po powrocie do Warszawy, od 1951 do końca sezonu 1954/55 występowała w Teatrze Syrena, następnie do końca 1955 w Teatru Estrada na Skarpie, a w sezonie 1957/58-1960/61 znowu w Teatrze Syrena. Grała w tym czasie niewielkie role takie, jak: Zawiszyna "Dwa tygodnie w "Raju", Pani z Radomia "Żołnierz królowej Madagaskaru" i doskonała Margrabina "Słomkowy kapelusz", 1961. W 1957 współpracowała przy wystawieniu "Podróży po Warszawie" w Teatrze Powszechnym.

Od 1 października 1961 przeszła na emeryturę.

Urodziwa, zgrabna, pełna wdzięku i temperamentu, popularność i uznanie zdobyła na scenach rewiowych i kabaretowych w okresie międzywojennym; tańczyła, śpiewała piosenki, recytowała (często były to melodeklamacje), wygłaszała monologi, grała w skeczach. W teatrach dramatycznych grała z powodzeniem role charakterystyczne i komiczne w komediach i farsach, m.in. Minerwę "Wszelkie prawa zastrzeżone", Beatę Cync "Obrona Keysowej", Baronową "Urodziny". Rozgłos zyskała także jako recytatorka, występując przed II wojną światową w radiowych "Podwieczorkach przy mikrofonie".

Wystąpiła w szesnastu filmach; debiutowała w 1915 w filmie "Szpieg".

W 1958 zagrała rolę Pani Cherington w spektaklu telewizyjnym "One dwie i on jeden" wyrezyserowanym przez Czesława Szpakowicza, wg książki Craiga Rice'a "Róże Pani Cherington". W tym samym roku wystąpiła również w spektaklu telewizyjnym pt. "Spadek" Caldwella Erskina w reżyserii Tadeusza Nowakowskiego.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego, E-teatr, Film Polski

Opracował Ryszard Klimczak
Dziennik Teatralny
11 lipca 2020

Książka tygodnia

Alef
Państwowy Instytut Wydawniczy
Jorge Luis Borges

Trailer tygodnia