Jerzy Grzegorzewski (1939 - 2005)

Reżyser, scenograf, malarz, dramaturg, dyrektor teatrów.

Jerzy Grzegorzewski, urodził się 29 czerwca 1939 roku w Łodzi. Zmarł 9 kwietnia 2005 roku w Warszawie.

Absolwent wydziału tkaniny i ubioru łódzkiej PWSSP (1962, dyplom w roku 1965) oraz wydziału reżyserii warszawskiej PWST (1965, dyplom w roku 1968).

W 1961 zadebiutował studencką inscenizacją Szewców Stanisława Ignacego Witkiewicza. W roku 1969 zaliczony przez Jerzego Koeniga do pokolenia „młodych, zdolnych".

Jako reżyser i scenograf związany z wieloma teatrmi w Polsce, między innymi: Teatrem im. Jaracza w Łodzi, Teatrem Ateneum w Warszawie, Teatrem Dramatycznym w Warszawie, Starym Teatrem w Krakowie, Teatrem Polskim we Wrocławiu (dyrektor artystyczny w latach 1978–1982), Centrum Sztuki „Studio" w Warszawie (dyrektor artystyczny w latach 1982–1990, dyrektor naczelny i artystyczny w latach 1990–1997), Teatrem Narodowym (dyrektor artystyczny w latach 1997–2003). Okazjonalnie pracował także za granicą, między innymi w Koninklijke Schouwburg w Hadze (1981), Mestna Gledališče w Lublanie (1986) i Comédie de Saint-Etienne (1995).

Do jego najważniejszych realizacji należą: Czajka Antona Czechowa (1971), Balkon Jeana Geneta (1972), Ameryka według Franza Kafki (1973), Bloomusalem według Jamesa Joyce'a (1974), Ślub Witolda Gombrowicza (1976), Wesele Stanisława Wyspiańskiego (1977), autorski spektakl Warjacje (1977), Nie-Boska komedia Zygmunta Krasińskiego (1979), holenderska Amerika według Franza Kafki (1982), Parawany Jeana Geneta (1982), Pułapka Tadeusza Różewicza, Powolne ciemnienie malowideł według Malcolma Lowry'ego (1985), Tak zwana ludzkość w obłędzie według Stanisława Ignacego Witkiewicza (1992), Złowiony: rekonstrukcje według Tadeusza Różewicza (1994), francuski Dom Juan Molière'a (1995), Dziady: dwanaście improwizacji według Adama Mickiewicza (1995), Noc listopadowa Stanisława Wyspiańskiego (1997), Sędziowie Stanisława Wyspiańskiego (1999), Morze i zwierciadło Wystana Hugha Audena (2002), Duszyczka według Tadeusza Różewicza (2004).

Niektóre spośród jego spektakli z lat dziewięćdziesiątych i tysięcznych zostały zarejestrowane dla Teatru Telewizji. W roku 1980 wystąpił gościnnie w roli Jana Matejki w pierwszej części filmu Andrzeja Wajdy Z biegiem lat, z biegiem dni...

Laureat licznych nagród, między innymi: nagrody im. Swinarskiego (1991, 2003), nagrody krytyki im. Boya-Żeleńskiego (2003), wyróżnień w Konkursie na Najlepszą Inscenizację Dzieł Dramatycznych Williama Shakespeare'a (2002, 2003), nagrody specjalnej kapituły Feliksów Warszawskiech (2004). Kawaler Krzyża Komandorskiego Orderu Odrodzenia Polski (2002).

Doktor honoris causa łódzkiej ASP (2001).

Ojciec rzeźbiarki i dramatopisarki Antoniny Grzegorzewskiej.
Pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

W 2005 imię Jerzego Grzegorzewskiego otrzymały: duża scena Teatru Polskiego we Wrocławiu i Scena przy Wierzbowej Teatru Narodowego w Warszawie.

Nagrody i odznaczenia:
1969 - Kalisz - IX KST - I nagroda za inscenizację "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego w Teatrze im.Stefana Jaracza w Łodzi
1970 - Kalisz - X KST I nagroda za opracowanie tekstu, inscenizację, reżyserię i scenografię - "Irydion" Zygmunta Krasińskiego w Teatrze im.Stefana Jaracza w Łodzi
1971 - Kalisz - XI KST - nagroda za reżyserię i dekoracje do "Czajki" Antoniego Czechowa w Teatrze im.Stefana Jaracza w Łodzi
1972 - Lublin - Nagroda PRN
1972 - Kalisz - XII KST - nagroda II stopnia za reżyserię i scenografię do "Balkonu" Jeana Geneta w Teatrze im.Stefana Jaracza w Łodzi
1973 - Zasłużony Działacz Kultury
1976 - Wrocław - XVII FPSW - nagroda za reżyserię i inscenizację "Ślubu" Witolda Gombrowicza w Teatrze Polskim we Wrocławiu
1978 - Warszawa - Nagroda im. Boya przyznawana przez Klub Krytyki Teatralnej SDP - za inscenizację "Wesela"Stanisław Wyspiańskiego w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie
1978 - Wrocław - XIX FPSW - nagroda za inscenizację "Śmierci w starych dekoracjach" Tadeusza Różewicza w Teatrze Polskim we Wrocławiu
1978 - Opole- IV Opolskie Konfrontacje Teatralne - nagroda za reżyserię "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego w Starym Teatrze im.Heleny Modrzejewskiej w Krakowie
1979 - Złoty Krzyż Zasługi
1980 - Kalisz - XX KST - I nagroda za reżyserię i scenografię do przedstawienia "Dziesięć portretów z Czajką w tle" wg Antoniego Czechowa w Starym Teatrze im.Heleny Modrzejewskiej w Krakowie
1980 - Nagroda teatralna tygodnika "Przyjaźń" za opracowanie tekstu i reżyserię przedstawienia "Dziesięć portertów z Czajką w tle" wg Antoniego Czechow w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie
1981 - Nagroda ministra kultury i sztuki II stopnia za całokształt osiągnięć artystycznych w dziedzinie reżyserii
1984 - Wrocław - XXIV FPSW - Nagroda I stopnia za reżyserię przedstawienia "Pułapka" Tadeusza Różewicza w Teatrze Studio w Warszawie
1985 - Warszawa- Nagroda Prezydenta m.st.Warszawy za reżyserię "Pułapki" w T.Studio
1987 - MKiS- Nagroda I stopnia za wybitne osiągnięcia artystyczne w dziedzinie reżyserii i scenografii sztuk teatralnych
1988 - Warszawa- Nagroda Prezydenta m.st. za całokształt twórczości reż., a w ostatnim sezonie za "Dziady-Improwizację" i "Usta milczą, dusza śpiewa"
1991 - Nagroda im.Konrada Swinarskiego za inscenizację "Śmierci Iwana Iljicza" wg Lwa Tołstoja w Centrum Sztuki Studio im. Witkiewicza w Warszawie i Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie
1999 - Opole - OKT - nagroda za reżyserię "Sędziów" Wyspiańskiego w Teatrze Narodowym
1997 - Krzyż Oficerski OOP
1999 - Feliks Warszawski nagroda dla najlepszego reżysera sezonu 1998/99 - za reżyserię przedstawienia "Sędziowie" Stanisława Wyspiańskiego w Teatrze Narodowym
2001 - doktorat honoris causa Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi
2002 - Gdańsk - VI Festiwal Szekspirowski, Konkurs na Najlepszą Inscenizację Dzieł Dramatycznych W. Szekspira, wyróżnienie dla "Snu nocy letniej" w Teatrze Narodowym w Warszawie
2003 - Nagroda im.Boya (polska sekcja AICT) za "wybitne osiągnięcia w tworzeniu poetyckiego teatru autorskiego ze szczególnym uwzględnieniem inscenizacji poematu "Morze i zwierciadło" Wystana Hugha Audena w Teatrze Narodowym w Warszawie
2003 - Gdańsk - pozaregulaminowa nagroda specjalna dla "Morza i zwierciadła" Wystana Hugha Audena w Teatrze Narodowym w Warszawie przyznana w konkursie Fundacji Theatrum Gedanense na najlepsze przedstawienie szekspirowskie sezonu 2002/2003
2002 - Nagroda im. Konrada Swinarskiego dla najlepszego reżysera - za przedstawienie "Morze i zwierciadło" wg Wystana Hugha Audena w Teatrze Narodowym w Warszawie
2002 - Krzyż Komandorski OOP
2004 - Warszawa - Nagroda im. Cypriana Kamila Norwida w dziedzinie teatru.
2004 - Warszawa - Feliks Warszawski - Nagroda Specjalna za przegląd autorskich przedstawień "Planeta Grzegorzewski" w Teatrze Narodowym w Warszawie.

Źródło: Archiwum Jerzego Grzegorzewskiego, E-teatr

Opracował Ryszard Klimczak
Dziennik Teatralny
9 kwietnia 2019

Książka tygodnia

Monty Python. Autobiografia według Monty Pythona
Czwarta Strona - Wydawnictwo Poznańskie Sp. z o.o.
Monty Python

Trailer tygodnia