Kobiecość w przekazach transgeneracyjnych

"Nieczułość" - reż. Lena Frankiewicz - Teatr Wybrzeże w Gdańsku

"Nieczułość" – w reżyserii Leny Frankiewicz, na podstawie powieści Martyny Bundy – ukazuje szeroki wachlarz problematyki kobiecej. Uwzględnia przy tym wielopłaszczyznowość doświadczeń bohaterek, których losy ukazane zostały z perspektywy indywidualnej, interpersonalnej i międzypokoleniowej.

Dzięki bardzo dobrej grze aktorskiej udało się uzyskać efekt wręcz siostrzanej atmosfery panującej na scenie. Dla aktorek spektakl zdaje się mieć bardzo osobisty charakter, choć może to kwestia gry aktorskiej, jednak reżyserka przyznaje że prace poprzedzone były poszukiwaniem własnych wzorców kobiecych, co niewątpliwie wpłynęło na niepowtarzalność i indywidualny charakter dzieła. Wcielając się w role współpracują ze sobą ukazując niezwykle intymną atmosferę kaszubskiej rodziny z bardzo silną linią kobiecą.

Rozela (Sylwia Góra) – będąca nieślubną córka babci Otylii – w czasach społecznego ostracyzmu kierowanego na „pannę z dzieckiem" również zachodzi w nieplanowaną ciążę. Ratując dobre imię zarówno własne jak i swojej rodziny wychodzi za ojca dziecka. Jej mąż wkrótce oddala się od Niej – niedługo potem umiera pozostawiając żonę z trzema córkami Trudą (Agata Bykowska), Gerdą (Justyna Bartoszewicz) i Ildą (Dorota Androsz). Widzowie obserwują losy już dorosłych kobiet, które wciąż zamieszkują z matką w domku na Kaszubach. Spektakl ukazuje ich wspólne wzrastanie ku niezależności, bolesne konfrontacje z traumami i odzieranie rodzinnych przekazów z mitu, którym zostały otoczone. Akcja toczy się w czasach wojennych – zagrożenie, bieda i żołnierze, którzy również staną się bohaterami historii tworząc jej słodko-gorzki kontekst. Przystojni i intrygujący, czy też okrutni – zawsze zjawiają się na chwilę pozostawiając po sobie wspomnienia zabarwione skrajnymi emocjami. Byli również Ci w potrzebie... Francuzi z piwnicy – nikt nie wie jak się tam mieścili – wiadomo jednak, że gdyby nie siostry ... ta historia nie zakończyłaby się happy endem, a na pewno nie pojawiłaby się kolejna kobieta – ich potomkini, która zamieszka w domu na Kaszubach na „rysach wspomnień" po dzielnych siostrach.

Odwaga dotyczy tutaj również umiejętności wspólnego działania ku uleczeniu – własnego umysłu, pamięci dziedziczonej i pamięci ciała, które również pełni ważną funkcję dla całości przekazu.

„Nie jestem winna, że posiadam piersi i nogi. Nie jestem winna, że chce zaufać. Nie jestem winna że boje się zaufać. Nie jestem winna, że chce dziecka. Nie jestem winna, że nie chce dziecka. Nie jestem winna, że było ich sześciu. Nie jestem winna, że mój ojciec zginął..." to tylko krótki fragment protestu postaci wspólnie zabliźniających rany, w towarzystwie sióstr, matki, córek – czułych opiekunek.

Na tej czułości właśnie warto pozostać na chwilę dłużej... Czułości innych osób i czułości do samych siebie. Aktorki okazują jej wiele tworząc atmosferę wspólnotowości, jednak bohaterki, w które się wcielają nigdy nie zostały nauczone troski o samą siebie. Nigdy nie pozwolono im na dostrzeżenie własnego piękna. Nigdy nie były podmiotem własnych działań.

Ta historia zaczyna się i kończy w domku na Kaszubach.
Ta historia zaczyna się w czasach pruderii i społecznych oczekiwań w stosunku do kobiet, które pod osłoną wojny podejmują decyzje zakazane przez obyczajowość...
Ta historia toczy się wraz z losami kobiet, którym pod osłoną pandemii wprowadza się nową „moralność" szumnie nazwaną „cnotami niewieścimi".
Ta historia toczy się kiedy rodzice przestają mieć wpływ na edukację własnych dzieci
Ta historia toczy się za każdym razem kiedy ofiara przemocy jest winna, bo została, bo nie krzyczała, bo nie była sprawcza... bo społeczeństwo ukarało ją za jej krzywdę...
Ta historia toczy się, bo właśnie zginęła jedna z nas

Ta historia toczy się kiedy decyzje o nas podejmowane są poza nami, a nasz głos jest modyfikowany, tłamszony, odebrany

Weronika Labandt
Dziennik Teatralny Trójmiasto
23 listopada 2021
Portrety
Lena Frankiewicz

Książka tygodnia

Banksy
Wydawnictwo ARKADY
Praca zbiorowa

Trailer tygodnia