Krzysztof Chamiec (1939 - 2001)

Aktor teatralny, filmowy, telewizyjny i radiowy.

Urodził się 2 lutego 1930 w Andrudze k. Włodzimierza Wołyńskiego. Zmarł 11 października 2001 w Warszawie.

Po wojnie dwukrotnie na krótko aresztowany (przez Rosjan i SB) za przynależność jego rodziny do AK. Początkowo studiował ekonomię na lubelskim UMCS. W tym czasie zadebiutował w lubelskiej Operetce (1949). Później przeniósł się do Szczecina, gdzie grał w Teatrze Polskim.

W sezonach 1953/54, 1954/55 oraz 1955/56 występował w Teatrze im. W. Bogusławskiego w Kaliszu. Stworzył tu kilka bardzo interesujących kreacji, o których pisano: "Niewątpliwie szczytowym osiągnięciem tej kadencji była realizacja Żeglarza J. Szaniawskiego w reż. K. Swinarskiego [prem. 14 V 1955 - przyp. AA] z udziałem M. Plucińskiego (kapitan Nut) i świetnie już zapowiadającego się K. Chamca (Jan). Sąd, iż był to jeden z najlepszych spektakli tej sztuki w powojennym teatrze, potwierdzają zgodnie recenzje, w tym z prasy ogólnopolskiej". [Kaszyński S., Teatralia ..., s. 71]. Ten spektakl wspominał z humorem po latach: "Za czasów młodości grałem w teatrze kaliskim. Właśnie występowaliśmy w Poznaniu ze sztuką Szaniawskiego Żeglarz reżyserowaną przez Konrada Swinarskiego, który debiutował nią jako reżyser. Dwie godziny przed spektaklem pochyliłem się w hotelu nad umywalką i już pozostałem w tej pozycji - chwycił mnie postrzał. Lekarz zaaplikował mi morfinę. Dzięki niej moja rola została oceniona niezwykle wysoko, grałem podobno bajecznie, jak w malignie!" [Budzińska A., Rodzynki i migdały, t. 2]. W Kaliszu zadebiutował jako asystent reżysera w Zwykłym człowieku L. Leonowa (prem. 9 IX 1955).

W 1954 zdał aktorski egzamin eksternistyczny w PWST w Krakowie. Od 1956 grał w tamtejszych teatrach: Starym im H. Modrzejewskiej i J. Słowackiego (1957-61). Potem występował w łódzkim Teatrze im. S. Jaracza (1961-67).

Od 1967 związany z teatrami stołecznymi: Klasycznym, Ateneum, Polskim, Narodowym oraz z Centrum Sztuki Studio, w których stworzył wiele niezapomnianych kreacji, m.in. w Cyrano de Bergerac, Caliguli, Kordianie, Troilusie i Kresydzie, Mazepie, Wujaszku Wani Czechowa, Księżyc świeci zabłakanym O'Neilla, Zbójcach Schillera (rola Franciszka Moore'a). Dużo i chętnie występował w Teatrze TV. Zagrał wysoko ocenione role, m.in. w Eryku IV i Henryku VI oraz policjanta w Cenie A. Millera.

O swoim zawodzie mówił "Teatr jest dla aktora nie wysychającym źródłem emocji. Nawet jeśli chwilowo mam go dosyć, po pewnym czasie powraca jeszcze silniejsza fascynacja. Liczyłem, że w końcu się od niej uwolnię, ale nic z tego!. Udaje mi się to tylko do momentu, póki nie wejdę do teatru".

Współpracował z TVP. Grał w Teatrze Telewizji, m.in. ks. Robaka w Panu Tadeuszu w adaptacji Hanuszkiewicza (Studio-63 1970) oraz w telewizyjnych teatrach Sensacji i "Kobra" (często obsadzany w rolach inspektorów policji).

Występował także w Teatrze Polskiego Radia, w którym stworzył wybitną kreację jako Rhett Butler w Przeminęło z wiatrem M. Mitchell.

Na ekranie filmowym zadebiutował w 1961 rolą Hrabiego w Komediantach Kaniewskiej. Wystąpił w kilkudziesięciu pierwszo i drugoplanowych rolach w polskich i zagranicznych (Czechosłowacja, NRD, ZSRR) filmach fabularnych, telewizyjnych oraz w serialach.

Jego emploi (męski, wyniosły, pewny siebie) predestynowało go do grania ról mundurowych, zwłaszcza oficerów (m.in. (kapitan gwardii w Marysia i Napoleon Buczkowskiego, podporucznik "Kruk" w Barwy walki, porucznik Kaczmarek w trylogii Kierunek Berlin, Ostatnie dni, Zwycięstwo Passendorfera, sturmbahnführer Lothar w Stawka większa niż życie Morgensterna i Konica, pułkownik w Urodziny młodego warszawiaka Petelskich), ludzi wykształconych (m.in. Piotr w Złoto Hasa, prokurator Deruga w Niedziela sprawiedliwości Passendorfera, dyrektor kombinatu w Walkower Skolimowskiego, doktor Stanny w Weekend z dziewczyną Nasfetera), dyplomatów, arystokratów, cudzoziemców (książę Schwanzenberg w Wielka miłość Balzaka Solarza, hrabia Anglik w Lalka Bera). Często odtwarzał postaci historyczne (m.in. rola tytułowa w Kazimierz Wielki Petelskich, Ignacy Paderewski w Polonia Restituta Poręby, generał Orlicz-Dreszer w Zamach stanu Filipskiego, Feliks Dzierżyński w Krach operacji "Terror" Bobrowskiego). Wielką popularność przyniosły mu role Jana w Kamiennych tablicach Petelskich oraz Dziada w telewizyjnym filmie Gwiezdny pył Kondratiuka. Swoich bohaterów obdarzał naturalną elegancją, ciepłem i urokiem osobistym.

Członek SPATiF-ZASP (czł. Zarządu Oddz. Warszawskiego 1957-82). Uhonorowany nagrodami Przewodniczącego Komitetu ds. RTV, Prezydenta m. Warszawy. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim OOP, Złotym Krzyżem Zasługi, Honorową Odznaką m. Łodzi, brązowym i srebrnym medalem "Zasłużony dla Obronności Kraju" (za kreacje w filmach o tematyce wojskowej). Zasłużony dla kultury narodowej (1989).

Był zapalonym podróżnikiem i miłośnikiem szybkiej jazdy samochodem, łowienia ryb oraz gry w tenisa.

Czterokrotnie żonaty, z aktorkami Aleksandrą Grzędzianką, Joanną Sobieską, Joanną Jędryką i z Laurą Łącz. Miał czworo dzieci.

Nagrody i odznaczenia:

1963 - Kalisz - III KST - nagroda indywidualna za rolę Vala Xaviera w "Orfeuszu w wężowej skórze" w T.im.Jaracza w Łodzi
1965 - Honorowa Odznaka m.Łodzi
1966 - Kalisz - VI Kaliskie Spotkania Teatralne - nagroda za rolę tytułową w przedstawieniu "Caligula"
1974 - nagroda Komitetu d/s PRiTV za twórczość radiową i telewizyjną
1976 - Złoty Krzyż Zasługi
1981 - Kalisz - XXI KST - II nagroda w konkursie spektakli Teatru TV za rolę Gospodarza w "Weselu"
1983 - Złoty Ekran za rolę w filmie TV "Gwiezdny pył"
1985 - nagroda "Trybuny Ludu" za zaangażowaną działalność zawodową i społeczną w dziedzinie teatru
1984 - Krzyż Kawalerski OOP
1985 - Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za wybitne kreacje aktorskie w teatrze, filmie i TV
1985 - Brązowy Medal za Zasługi Obronności Kraju
1986 - nagroda RSW Prasa, Książka, Ruch I stopnia za wysoki poziom artystyczny oraz interesujące formy upowszechniania wiedzy o teatrze i filmie w klubach RSW
1986 - nagroda prezydenta miasta st.Warszawy za wybitne realizacje dramatu polskiego na stołecznych scenach w sezonie 1985/1986
1986 - Opole - XII OKT - nagroda za rolę Władysława IV w sztuce Marii Dąbrowskiej "Geniusz sierocy"
1989 - tytuł Zasłużony Dla Kultury Narodowej

Źródło: Słownik biograficzny Wielkopolski południowo-wschodniej. Ziemia kaliska, tom 3

Opracował Ryszard Klimczak
Dziennik Teatralny
10 października 2020

Książka tygodnia

Tajemnicze dziecko
Wydawnictwo Media Rodzina
E.T.A. Hoffmann (Ernst Theodor Amadeus Hoffmann)

Trailer tygodnia

Malta Festival Poznań ...
Michał Merczyński
Dziś ogłaszamy kolejne wydarzenia, kt...