Leszek Herdegen (1929 - 1980)

Aktor, teatralny, filmowy, telewizyjny i radiowy, literat, krytyk literacki, kierownik literacki teatru.

Urodził się 28 maja 1929 w Poznaniu. Zmarł 15 stycznia 1980 w Toruniu.

Dzieciństwo do 1939 spędził w Toruniu, wojnę m. in. w Krakowie. Od 1943 pracował fizycznie. W 1944 brał udział w powstaniu warszawskim. Od 1945 kontynuował naukę w Krakowie. W 1946 debiutował jako literat w piśmie "Młoda Polska", publikował też wiersze i inne artykuły w innych periodykach.

W 1949 rozpoczął studia w krakowskiej PWSA, ukończył w 1953. W 1952 pracował jako kierownik literacki w Teatrze Młodego Widza w Krakowie, następnie zaangażowany został do Teatru Wybrzeże w Gdańsku, w którym pracował jako kierownik literacki i aktor (1953-54). 15 grudnia 1953 debiutował na deskach Teatru Wybrzeże w Gdańsku - rolą studenta Łukina w "Barbarzyńcach".

W 1955 powrócił do Krakowa, gdzie pełnił funkcję kierownika działu krytyki literackiej w redakcji "Życia Literackiego" (1955) i w latach 1955-57 był kierownikiem literackim Starego Teatru, a w latach 1956-64 był w zespole aktorskim tego teatru. W tych właśnie latach zdecydował się ostatecznie na zawód aktora a nie pisarza, choć publikował nadal. W latach1964-72 występował w Teatrze im. Słowackiego, a następnie przeniósł się do Warszawy, gdzie grał w Teatrze Studio (1972-74) i w Teatrze Powszechnym (1974-80). Ogółem zagrał na scenie ponad 50 ról.

Poza pracą na scenach dramatycznych uprawiał różne formy działalności aktorskiej: był autorem i aktorem Teatru na Wozie, nawiązującego do tradycji trup jarmarcznych występującego na ulicach podczas dorocznych Dni Krakowa, przygotowywał przedstawienia jednego aktora, był cenionym recytatorem: wykonywał partie recytatorskie m. in. w "Pasji według św. Łukasza" K. Pendereckiego oraz w oratoriach A. Schonberga, A. Honeggera i K. Serockiego.

Pierwszą żoną była aktorka Halina Zaczek (4 czerwca 1952 - 1961). Drugą żoną była Lidia Zamkow. Przyjaciel Sławomira Mrożka. Uczestnik powstania warszawskiego. W 1953 r. sygnatariusz Rezolucji Związku Literatów Polskich w Krakowie w sprawie procesu krakowskiego.
Pochowany w Krakowie na Cmentarzu Rakowickim.

Nagrody i odznaczenia:
1964 - Nagroda (najulubieńszy aktor Krakowa w plebiscycie "Dziennika Polskiego")
1965 - Odznaczenie (Złota Odznaka za zasł. dla Krakowa)
1965 - Odznaczenie (Złota Odznaka za zasł. dla Krakowa)
1968 - Odznaczenie (Zasłużony Działacz Kultury)
1969 - Odznaczenie (Złoty Krzyż Zasługi)
1971 - Nagroda (Szczecin VI- OPTMF - Wielka Nagroda oraz Nagroda Artystyczna Jury)
1975 - Nagroda (Opole - I OKT - wyróżnienie za rolę Collota w "Sprawie Dantona")
1976 - Nagroda (Wrocław - XVII FPSW - Nagroda Honorowa za rolę Jerzmana)
1977 - Odznaczenie (Krzyż Kawalerski OOP)
1980 - Nagroda ("Złoty Ekran 79" (przyznany pośmiertnie), za całokształt twórczości artstycznej w TV)

Źródła: Filmpolski, Wikipedia, e-teatr

Opracował Ryszard Klimczak
Dziennik Teatralny
28 maja 2019
Portrety
Leszek Herdegen

Książka tygodnia

Amantka z pieprzem
Wydawnictwo Prószyński i S-ka
Grażyna Barszczewska, Grzegorz Ćwiertniewicz

Trailer tygodnia