Loda Halama (1911 - 1996)

Tancerka, aktorka teatralna i filmowa, choreograf.

Urodziła się 20 lipca 1911 w Czerwińsku nad Wisłą. Zmarła 13 lipca 1996 w Warszawie.

Początkiem jej kariery były od 1927 występy wraz z matką i trzema siostrami w rodzinnym zespole Siostry Halama. Występowały głównie w warszawskich teatrach rewiowych m. in. Morskie Oko, w programach kabaretowych jak „Pije Kuba do Jakuba" (premiera 29 grudnia 1926) i „Coś nowego" (premiera maj 1927).

Śpiewała również piosenki. Od 1929 była tancerką w balecie klasycznym, a w latach 1934–1936 była primabaleriną Teatru Wielkiego w Warszawie.

Na początku lat 30. Halama wyjechała do Drezna, by dalej się uczyć tańca. Po powrocie do Polski, decyzją dyrektor Janiny Korolewicz-Wajdowej, została primabaleriną Teatru Wielkiego w Warszawie. Specjalnie dla niej wystawiono operę Aubera „Niema z Portici". Tę głośną partię tytułową tańczyła niegdyś wielka rosyjska tancerka Anna Pawłowa, a w Polsce Pola Negri. Loda Halama wywiązała się z niej nie gorzej niż jej poprzedniczki, jak twierdziła ówczesna prasa.

Sama układała tańce do utworów wielkich kompozytorów, m.in. Chopina, Beethovena, Rimskiego-Korsakowa i że podbiła publiczność „Symfonią rosyjską", „Zranionym ptakiem", „Tańcem hiszpańskim".

Międzynarodową karierę rozpoczęła tanecznym występem na prestiżowej scenie Vieux Colombier w Paryżu – po tym, jak zarekomendował ją Ignacy Paderewski. Później występowała m.in. w USA (w Nowym Jorku i Chicago) oraz Japonii.

W Polsce rozwijała również karierę aktorską. Grała w filmach. W 1927 r. pojawiła się w „Ziemi obiecanej" w reż. Aleksandra Hertza i Zbigniewa Gniazdowskiego. W obsadzie znaleźli się wówczas Jadwiga Smosarska (jako Anka), Kazimierz Junosza-Stępowski (Borowiecki) i Ludwik Solski (Bucholc). Tańcząca Loda Halama wcieliła się w rolę Czarnego Łabędzia.

W kolejnych latach publiczność oglądała ją m.in. w filmach: „Kocha, lubi, szanuje" (1934, reż. Michał Waszyński), „Manewry miłosne, czyli córka pułku" (1935, reż. Jan Nowina-Przybylski i Konrad Tom), „Fredek uszczęśliwia świat" (1936, reż. Zbigniew Ziembiński), „Parada Warszawy" (1937, reż. Konrad Tom), „Kłamstwo Krystyny" (1939, reż. Henryk Szaro).

Władała pięcioma językami. Mieszkała w Szwajcarii, Londynie i Hollywood, a występowała m.in. w Paryżu, Nowym Jorku i w Japonii.

Po wybuchu II wojny światowej Loda przerwała karierę i wróciła do Polski. Prowadziła działalność konspiracyjną, angażowała się w prace Rady Głównej Opiekuńczej, opiekowała rannymi żołnierzami z Westerplatte.

W 1943 wyjechała do Szwajcarii, potem Wielkiej Brytanii, mieszkała i pracowała w Los Angeles. Do Polski wróciła na stałe w 1985, choć mieszkała na zmianę i w Warszawie i w Londynie.

W 1984 wydała wspomnienia pod tytułem „Moje nogi i ja".
W 1996 w uznaniu zasług dla Warszawy uhonorowana została Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy.

Miała pięciu mężów. Pierwszym był hrabia Andrzej Dembiński, z którym wzięła ślub w 1929, gdy miała 18 lat. Małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1931. Jej drugim mężem był George Golembiowski, z którym pobrała się w 1939. George był wielką miłością Lody. Miała z nim syna. Po czterech latach małżeństwa zginął tragicznie w wyniku postrzelenia. Kolejne dwa małżeństwa były zawierane jako fikcyjne w celu uzyskania przez Halamę dokumentów uprawniających ją do stałego pobytu kolejno w Wielkiej Brytanii i w Hollywood. Za ostatniego, piątego męża wyszła w 1957, a rozwiodła się z nim w 1961.

Pochowana na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Źródło: Wikipedia, Dzieje, FilmPolski, E-teatr

Opracował Ryszard Klimczak
Dziennik Teatralny
20 lipca 2020
Portrety
Loda Halama

Książka tygodnia

Biała jak mleko, czerwona jak krew
Społeczny Instytut Wydawniczy Znak
Alessandro D'Avenia

Trailer tygodnia

Romans wschodni
Victoria Vatutina i Olga Bilas
Koncert spina w harmonijną całość kla...