Porozmawiajmy o traumie

"Malowany ptak" - reż. Maja Kleczewska - Teatr Polski w Poznaniu

To nie jest klasycznie rozumiana adaptacja "Malowanego ptaka" Jerzego Kosińskiego, ale rodzaj wariacji osnutej wokół tej powieści. Na spektakl składają się segmenty pozornie do siebie nieprzystające, a jednak spojone w przedziwny sposób.

Sąsiadują więc ze sobą wirtuozerskie pokazy choreograficzne, estradowy skecz Henryka Rajfera, fragmenty wypowiedzi intelektualistów o sprawach polsko-żydowskich, symboliczno-naturalistyczne obrazy dzikiej przemocy, zarejestrowane na wideo. Przed oczyma widzów pojawia się zwierzęce ucieleśnienie nienawiści w monologu Michała Kalety, brutalna scena gwałtu na Głupiej Ludmile (Joanna Drozda) i zmartwiała z przerażenia twarz porte-parole autora (Jerzy Walczak). Te wymowne sceny okalają komentarze dziennikarki, a zamyka hipnotyczny finałowy taniec umierającego ptaka, wysnuty z powieści i teatru Eugenia Barby.

Otwarcie tego przedstawienia na wiele nurtów teatru i kultury sprawia, że sceniczny "Malowany ptak" jest jak gąbka - wchłania cały świat i w przedziwny sposób go porządkuje. Bez histerii, bez arogancji, ale konsekwentnie i bezlitośnie podąża śladami zbrodni, krzywdy, antysemityzmu, wyparcia z pamięci. Zaczyna się od tzw. panelu dyskusyjnego, w którym usadzeni na fotelach aktorzy, grający role akademickich znawców tematu, toczą nudny spór o pamięć, międląc po raz setny ten sam towar. Kleczewska z tego pokpiwa, podając w wątpliwość, czy to dobra droga do przywrócenia pamięci. Po przerwie trafiamy do odtworzonej sali prób Teatru Żydowskiego, czyli dekoracji "Dybuka". Dzięki temu zabiegowi przedstawienie wpisuje się w opowieść o bezdomnym teatrze, który szuka swojego miejsca. Teatr pewnie nie może zmieniać świata, ale może i powinien stawiać ważne pytania. A teatr Mai Kleczewskiej taki jest, ten jej spektakl może w szczególności - nie do pominięcia w myśleniu o traumie, zabliźnianiu ran i zachowaniu pamięci.

Tomasz Miłkowski
Dziennik Trybuna
29 czerwca 2017

Książka tygodnia

Wpadnij, to pogadamy...
Wydawnictwo Universitas
Krzysztof Orzechowski, Łukasz Maciejewski

Trailer tygodnia

Roxana Songs
Krystian Lada
Lada wybrał na miejsce nagrania „Roxa...