Próba spojrzenia na problem zdrady i kolaboracji

"Puppenhaus. Kuracja" - reż. Jędrzej Piaskowski - TR Warszawa

Mówiono o nich „zdrajczynie narodu", „kolaborantki", „odszczepieńcy". Ich winą było utrzymywanie intymnych relacji z niemieckimi żołnierzami podczas okupacji. Aktorki, śpiewaczki, gwiazdy kina i kabaretu. Czy rzeczywiście zasłużyły na infamię i kary, wymierzane przez podziemie? Jakie były ich motywacje? Czy mamy moralne prawo je dzisiaj oceniać?

Spektakl reżysera Jędrzeja Piaskowskiego i dramatopisarki Magdy Fertacz jest próbą spojrzenia na problem zdrady i kolaboracji z perspektywy osobistej pamięci. Scenariusz inspirowany jest m.in. autentycznymi historiami Marii Malickiej, wybitnej przedwojennej aktorki, dla której zbudowano scenę przy Marszałkowskiej 8. Artystkę, oskarżoną o kolaborację z Niemcami podczas okupacji, po wojnie objęto zakazem występowania w Warszawie. Inspiracją dla spektaklu jest również postać Arletty, właściwie Leonie Bathiat, słynnej aktorki francuskiego kina i teatru lat 30. i 40., w czasie wojny utrzymującej bliskie relacje z Niemcami, po wojnie skazanej na więzienie a następnie kontynuującej karierę narodowej gwiazdy, a także historia Deutsches Filmtheater, działającego w budynku Teatru Rozmaitości podczas okupacji, oraz Mon Café, kawiarni mieszczącej się przed i w trakcie II wojny światowej w Alejach Jerozolimskich, będącej popularnym miejscem spotkań warszawskich homoseksualistów i homoseksualistek.

Konstruując teatralną fantazję na temat wojennej historii, twórcy zadają szereg pytań dotyczących stygmatyzacji, karania i oceny ludzi, którzy z różnych powodów podczas okupacji uciekali od heroizmu, obowiązku walki oraz poświęcenia życia dla ojczyzny. W jaki sposób konstruowana jest pamięć historyczna i moralna ocena postaw z przeszłości? Jakie są granice intepretacji i fantazjowania na temat historii, w którą wpisane są trauma i heroizm? Jak wyleczyć zbiorową pamięć?

Twórcy dziękują dr Joannie Ostrowskiej z Wydziału Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego za wskazanie oraz udzielenie informacji na temat dramatu "Lalka z łóżka nr 21" Djordje Lebovica.

Spektakl został realizowany w ramach konkursu Debiut TR, wspierającego rozwój najciekawszych reżyserów i reżyserek teatralnych młodego pokolenia. Co roku laureat/laureatka nagrody zapraszani są do wyreżyserowania spektaklu w TR Warszawa. Nagroda Debiut TR powołana została w 2015 roku i przyznawana jest co roku na Forum Młodej Reżyserii organizowanym przez Akademię Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie. Pierwszym laureatem konkursu był Jędrzej Piaskowski, student Wydziału Reżyserii Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie, który zrealizował w TR Warszawa spektakl „Puppenhaus. Kuracja". Kolejnymi laureatami nagrody są: Klaudia Hartung-Wójciak, studentka Wydziału Reżyserii Dramatu Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie (Debiut TR 2016), która wyreżyserowała w TR Warszawa „Chinkę" (prem. 29.06) oraz Grzegorz Jaremko, student Wydziału Reżyserii Dramatu Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie, który zrealizuje przedstawienie „Woyzeck" w sezonie 2018/2019 w TR Warszawa.

Młody TR to nurt programowy, w ramach którego TR Warszawa wspiera rozwój nowych talentów teatralnych, prowadząc takie projekty jak np. Teren Warszawa, Teren TR, Debiut TR, rezydencje artystyczne, gościnne pokazy prac dyplomowych i spektakli, czy przedstawienia repertuarowe, do realizacji których zapraszani są debiutujący twórcy i twórczynie. TR Warszawa pełni rolę artystycznego schronu, w którym młodzi artyści i artystki mogą eksperymentować i realizować swoje pomysły na teatr. W ramach programu Młody TR w ostatnich sezonach artystycznych swoje spektakle zrealizowali m. in. Anna Karasińska („Ewelina płacze" i „Fantazja"), Piotr Trojan („Grind/r"), Magda Szpecht („Możliwość wyspy"), Wojciech Blecharz („Soundwork"), Katarzyna Kalwat i Marta Sokołowska („Holzwege"), Małgorzata Wdowik („Piłkarze" i „Strach"), Jędrzej Piaskowski („Puppenhaus. Kuracja") oraz Klaudia Hartung-Wójciak („Chinka").

Kaja Stępkowska
Materiał Teatru
13 października 2018
Teatry
TR Warszawa

Książka tygodnia

Trening fizyczny aktora. Od działań indywidualnych do zespołu
Wydawnictwo Biblioteki PWSFTviT
Rodowicz Tomasz, Jabłońska Małgorzata, Toneva Elina

Trailer tygodnia