Wanda Bartówna (1917 - 1980)

Aktorka teatralna, filmowa i radiowa.

Urodziła się 21 czerwca 1917 w Warszawie. Zmarła 31 sierpnia 1980 w Warszawie.

Po ukończeniu szkoły średniej, uczyła się jako eksternistka i w 1937 zdała egzamin aktorski w PIST (Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej). Debiutowała 8 czerwca 1937 w Teatrze Kameralnym w Warszawie w komedii "Mecenas Bolbec i jego mąż". W Teatrze Kameralnym występowała jeszcze w sezonie 1937/38 i 1938/39, m.in. w rolach: Uczennicy ("Niewiniątka"), Niki Kerczówny ("Głębia na Zimnej"), Mary ("Elżbieta królowa, kobieta bez mężczyzny"). Oceniana jako aktorka utalentowana, podobała się szczególnie w "Głębi na Zimnej", w której wg Jana Parandowskiego "dała tchnący życiem i prawdą szkic młodej dziewczyny". W czerwcu 1939 brała udział w przedstawieniu Warsztatu Teatralnego PIST-u w Teatrze Narodowym występując w roli Izabeli ("Kobieta o małym sercu").

W czasie okupacji niemieckiej była kelnerką w kawiarni "Cafe Bodo"; w 1940 krótko występowała w jawnym Theater der Stadt Warschau (Teatr Miasta Warszawy). W 1942 wyszła za mąż i do końca wojny nie pracowała.

Po Powstaniu Warszawskim znalazła się w Łodzi, gdzie od czerwca 1945 należała do zespołu Teatru Miniatur Syrena w Łodzi i wystąpiła w programie „Inne czasy" w reżyserii Eugeniusza Koszutskiego i Kazimierza Pawłowskiego (premiera 5 lipca 1945), a od października tego roku i w sezonie 1945/46 pracowała w Teatrze Miejskim Komedia w Gdyni, gdzie zagrała Hankę w spektaklu „Moralność pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej w reżyserii Wandy Jarszewskiej (premiera 26 października 1945). Później występowała: w sezonie 1946/47 w Teatrze Aktorów Województwa Gdańskiego, m. in. w spektaklu „Mąż i żona" Aleksandra Fredry (Justysia) w reżyserii Wandy Jarszewskiej (premiera 4 marca 1947), w 1947/48-1948/49 w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku w spektaklu „Strzały na ulicy Długiej" (Lola) w reżyserii Anny Świrszczyńskiej w reżyserii Haliny Gallowej (premiera 1 października 1948) oraz „Szklanka wody" Eugene Scribe (Abigail) w reżyserii Stefana Orzechowskiego (premiera 14 stycznia 1949). W 1950 przeniosła się do Warszawy i w sezonach 1950/51-1955/56 występowała w Teatrze Domu Wojska Polskiego m. in. w „Za tych, co na morzu" (Szabunina) Borysa Ławreniewa w reżyserii Łazarza Kobryńskiego (premiera 22 listopada 1959), „Wzgórze 35" Jerzego Lutowskiego w reżyserii Józefa Wyszomirskiego (premiera 22 lipca 1951), „Alkad z Zalamei" (Ines) Pedro Calderona de la Barki w reżyserii Ludwika René (premiera 26 listopada 1954), a 1956/57-1959/60 w Teatrze Sensacji i Teatrze Lalek Guliwer w spektaklu „Tajemniczy sobowtór" (Edyta) Rogera Mac Douqalla i Teda Allena w reżyserii Zbigniewa Stoka (premiera 28 maja 1960).

Następnie ustąpiła ze sceny i pracowała w Śródmiejskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w Warszawie.

Występowała też w filmach. W 1937 w „Ty, co w ostrej świecisz bramie..." w reżyserii Jana Nowiny-Przybylskiego, „Za winy nie popełnione" (1938) w reżyserii Eugeniusza Bodo, „Strachy" (1938) w reżyserii Eugeniusza Cękalskiego i Karola Szołowskiego, „Moi rodzice rozwodzą się" (1938) w reżyserii Mieczysława Krawicza oraz po wojnie w „Ostatnim etapie" (1947) w reżyserii Wandy Jakubowskiej.

Zagrała także w Teatrze Polskiego Radia w słuchowisku „Panna z Wodoktów" Henryka Sienkiewicza w reżyserii Janusza Warmińskiego (premiera 25 grudnia 1958) oraz „Porfirion Osiełek" Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego w reżyserii Zbigniewa Kopałki (premiera 12 czerwca 1978).

Zamężna Gebethner. Była córką Adama i Zofii Bartów.
Została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim.

Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego, E-teatr, FilmPolski, Pleograf 1996

Opracował Ryszard Klimczak
Dziennik Teatralny
22 czerwca 2020
Portrety
Wanda Bartówna

Książka tygodnia

Wpadnij, to pogadamy...
Wydawnictwo Universitas
Krzysztof Orzechowski, Łukasz Maciejewski

Trailer tygodnia

Roxana Songs
Krystian Lada
Lada wybrał na miejsce nagrania „Roxa...