Kazimierz Kutz
Reżyser filmowy, teatralny i telewizyjny, scenarzysta filmowy.

Urodził się 16 lutego 1929 w Katowicach. Zmarł 18 grudia 2018 w Warszawie.
Kazimierz Julian Kutz. Ukończył I LO im. Tadeusza Kościuszki w Mysłowicach. W 1953 roku ukończył Państwową Wyższą Szkołę Filmową, Telewizyjną i Teatralną w Łodzi. W czasie studiów był członkiem zarządu uczelnianej organizacji Związku Młodzieży Polskiej. Członek założyciel Stowarzyszenia Filmowców Polskich (1966).
W latach 1979-1982 wykładał na Wydziale Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego. W 1981 został prezesem Śląskiego Towarzystwa Filmowego, którego był współzałożycielem. W tym samym roku wybrano go na przewodniczącego Porozumienia Środowisk Twórczych Regionu Śląskiego Solidarności. Brał wówczas udział w Kongresie Kultury, który został przerwany w dniu wprowadzenia stanu wojennego.
Został internowany, zwolniono go po kilku dniach. W proteście przeciwko wydarzeniom w kopalni "Wujek" zrezygnował ze stanowiska głównego reżysera Ośrodka TV Katowice, które piastował od 1976 roku.
W 1986 podjął pracę jako wykładowca w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Krakowie na Wydziale Reżyserii. W 1990 został szefem Krakowskiego Ośrodka TV, w rok później zrezygnował z tego stanowiska z powodu ataków zakładowej Solidarności. W 1997 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Opolskiego.
Debiutował filmem „Krzyż Walecznych" (1959). W 1960 roku nakręcił drugi film „Nikt nie woła". W 1970 roku Kutz nakręcił „Sól ziemi czarnej", rozpoczynając cykl filmów śląskich opartych na własnych scenariuszach – „Perła w koronie" (1972) i „Paciorki jednego różańca" - tzw. tryptyk śląski.
W latach dziewięćdziesiątych, nakręcił film opisujący wydarzenia w kopalni Wujek „Śmierć jak kromka chleba".
W 1961 roku Kutz zadebiutował we wrocławskim Teatrze Rozmaitości gdzie wystawił dramat Leona Kruczkowskiego „Śmierć gubernatora". Następna premiera „Skandal w Hellbergu" Jerzego Broszkiewicza również wystawiony w Teatrze Rozmaitości we Wrocławiu (1962).
Kiedy w 1977 roku przystępował do pracy nad "Przedstawieniem „Hamleta" we wsi Głucha Dolna" Ivo Brešana w warszawskim Teatrze na Woli był już uznanym reżyserem filmowym, miał za sobą realizację dwóch pierwszych części śląskiej sagi.
W rok po premierze sztuki Ibsena w tym samym teatrze Kutz wystawił dramat współczesny – „Kopciucha" Janusza Głowackiego (1980). W tym samym roku w Teatrze im. Wyspiańskiego w Katowicach zrealizował także „Zapach dojrzałej pigwy" Iona Druce - dramat utrzymany w tonacji moralitetowej, w reżyserii Kutza łączący realizm z baśniowością.
W czasach stanu wojennego zagadnieniami historiozoficznymi zajął się w romantycznej „Śmierci Dantona" Georga Büchnera zrealizowanej w warszawskim Teatrze Ateneum (1982). Rewolucja w ujęciu Kutza była wydarzeniem historycznym, w którym rządzą także przypadek i silne ludzkie namiętności.
Kutz realizował także sztuki, w których pozwalał aktorom na ich zawodowy popis. Jeszcze w 1980 roku wystawił „Już po wszystkim" Edwarda Albeego w gdańskim Teatrze Wybrzeże. Grażyna Barszczewska i Roman Wilhelmi zagrali główne role w „Dwoje na huśtawce" Williama Gibsona (Scena na piętrze, Poznań, 1983), Anna Seniuk i Jerzy Kamas wystąpili w „Zwierzeniach służki Zerliny" Hermana Brocha w warszawskim Teatrze Ateneum (1992). „Samych porządnych ludzi", Kutz wystawił z zespołem warszawskiego Teatru Współczesnego. Jedyne, jak do tej pory przedstawienie operowe Kutza to „Halka" Stanisława Moniuszki zrealizowana w 1990 roku na scenie Teatru Wielkiego w Warszawie.
W Starym Teatrze w Krakowie Kutz wyreżyserował „Twórców obrazów" Per Olofa Enquista (1999) - swoistą psychodramę o dojrzewaniu do bycia artystą ze świetnymi rolami Anny Polony (Selma) i Soni Bohosiewicz (Tora). W teatrze krakowskim zrealizował także klasyczne „Damy i huzary" Aleksandra Fredry (2001) oraz „Pieszo" Sławomira Mrożka (2003) pokazując, że dramat napisany przez autora w 1980 roku nie stracił na sile.
W teatrze TV Kutz debiutował w 1965 roku przedstawieniem „Żołnierze" według prozy Ernesta Brylla. Kolejną sztukę dla tego teatru zrealizował dopiero w 1972 roku; były to „Sceny z życia" Molly Golighly na podstawie „Śniadania u Tiffany'ego" Trumana Capote'a. Niestety, kopie tych spektakli zaginęły. Niemal 10 lat później Kutz powrócił do teatralnej pracy w telewizji - w 1981 roku wyreżyserował dwie sztuki na podstawie tekstów Stanisława Bieniasza – „Urlop zdrowotny" i „Stary portfel".
Nowy okres w realizacjach Teatru TV wyznaczył kolejny spektakl Kutza, wyreżyserowany wcześniej na scenie dramatycznej – „Opowieści Hollywoodu" Christophera Hamptona (1986). Odtąd reżyser stale współpracował z telewizją i tutaj właśnie dokonał wielu bardzo ważnych realizacji.
Do tematyki współczesnej Kutz powrócił w „Antygonie w Nowym Jorku" Janusza Głowackiego (1994) i „Emigrantach" Sławomira Mrożka (1995). Po zrealizowaniu sztuki Antoniego Czechowa „Wujaszek Wania" (1994), wyreżyserował dla teatru TV dwie komedie. Pełną subtelnego humoru „Rodzinę" Antoniego Słonimskiego (1995) i „Naszego człowieka" Aleksandra Ostrowskiego. W „Netcie" Eustachego Rylskiego zrealizowanej w 1998 roku ukazywał natomiast środowisko przemysłu filmowego. Ostatnie przedstawienia Kutza dla Teatru TV to, jak do tej pory, „Wielebni" Sławomira Mrożka (2001) i polska prapremiera nowej sztuki Eustachego Rylskiego „Dzień podróżny" (2004).
Ostatnie realizacje Kutza na scenie dramatycznej to rozprawa o rozpadających się rodzinnych więzach – „Śmierć komiwojażera" Arthura Millera (Teatr Narodowy, 2004), świetny aktorsko, zabawny i gorzki spektakl na podstawie dramatu Pera Olova Enquista „Twórcy obrazów" (Teatr Śląski w Katowicach, 2004), przygotowany już wcześniej przez reżysera w krakowskim Starym Teatrze oraz opowiadająca z humorem o śmierci i przemijaniu „Czaszka z Connemary" współczesnego irlandzkiego dramatopisarza Martina McDonagha (Teatr Ateneum w Warszawie, 2006).
Senator IV, V, VI i VIII kadencji, poseł na Sejm VI kadencji.
Był synem Franciszka Kuca, kolejarza i powstańca śląskiego, oraz Anastazji z domu Kamińskiej.
Trzykrotnie żonaty, obecnie z Iwoną Świętochowską-Kutz (aktorką, grała w 1983 w filmie Kazimierza Kutza „Na straży swej stać będę"),
Ma czwórkę dzieci - synów Gabriela i Tymoteusza, córki - Wiktorię i Kamilę.
Kazimierz Julian Kutz. Ukończył I LO im. Tadeusza Kościuszki w Mysłowicach. W 1953 roku ukończył Państwową Wyższą Szkołę Filmową, Telewizyjną i Teatralną w Łodzi. W czasie studiów był członkiem zarządu uczelnianej organizacji Związku Młodzieży Polskiej. Członek założyciel Stowarzyszenia Filmowców Polskich (1966).
W latach 1979-1982 wykładał na Wydziale Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego. W 1981 został prezesem Śląskiego Towarzystwa Filmowego, którego był współzałożycielem. W tym samym roku wybrano go na przewodniczącego Porozumienia Środowisk Twórczych Regionu Śląskiego Solidarności. Brał wówczas udział w Kongresie Kultury, który został przerwany w dniu wprowadzenia stanu wojennego.
Został internowany, zwolniono go po kilku dniach. W proteście przeciwko wydarzeniom w kopalni "Wujek" zrezygnował ze stanowiska głównego reżysera Ośrodka TV Katowice, które piastował od 1976 roku.
W 1986 podjął pracę jako wykładowca w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Krakowie na Wydziale Reżyserii. W 1990 został szefem Krakowskiego Ośrodka TV, w rok później zrezygnował z tego stanowiska z powodu ataków zakładowej Solidarności. W 1997 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Opolskiego.
Debiutował filmem „Krzyż Walecznych" (1959). W 1960 roku nakręcił drugi film „Nikt nie woła". W 1970 roku Kutz nakręcił „Sól ziemi czarnej", rozpoczynając cykl filmów śląskich opartych na własnych scenariuszach – „Perła w koronie" (1972) i „Paciorki jednego różańca" - tzw. tryptyk śląski.
W latach dziewięćdziesiątych, nakręcił film opisujący wydarzenia w kopalni Wujek „Śmierć jak kromka chleba".
W 1961 roku Kutz zadebiutował we wrocławskim Teatrze Rozmaitości gdzie wystawił dramat Leona Kruczkowskiego „Śmierć gubernatora". Następna premiera „Skandal w Hellbergu" Jerzego Broszkiewicza również wystawiony w Teatrze Rozmaitości we Wrocławiu (1962).
Kiedy w 1977 roku przystępował do pracy nad "Przedstawieniem „Hamleta" we wsi Głucha Dolna" Ivo Brešana w warszawskim Teatrze na Woli był już uznanym reżyserem filmowym, miał za sobą realizację dwóch pierwszych części śląskiej sagi.
W rok po premierze sztuki Ibsena w tym samym teatrze Kutz wystawił dramat współczesny – „Kopciucha" Janusza Głowackiego (1980). W tym samym roku w Teatrze im. Wyspiańskiego w Katowicach zrealizował także „Zapach dojrzałej pigwy" Iona Druce - dramat utrzymany w tonacji moralitetowej, w reżyserii Kutza łączący realizm z baśniowością.
W czasach stanu wojennego zagadnieniami historiozoficznymi zajął się w romantycznej „Śmierci Dantona" Georga Büchnera zrealizowanej w warszawskim Teatrze Ateneum (1982). Rewolucja w ujęciu Kutza była wydarzeniem historycznym, w którym rządzą także przypadek i silne ludzkie namiętności.
Kutz realizował także sztuki, w których pozwalał aktorom na ich zawodowy popis. Jeszcze w 1980 roku wystawił „Już po wszystkim" Edwarda Albeego w gdańskim Teatrze Wybrzeże. Grażyna Barszczewska i Roman Wilhelmi zagrali główne role w „Dwoje na huśtawce" Williama Gibsona (Scena na piętrze, Poznań, 1983), Anna Seniuk i Jerzy Kamas wystąpili w „Zwierzeniach służki Zerliny" Hermana Brocha w warszawskim Teatrze Ateneum (1992). „Samych porządnych ludzi", Kutz wystawił z zespołem warszawskiego Teatru Współczesnego. Jedyne, jak do tej pory przedstawienie operowe Kutza to „Halka" Stanisława Moniuszki zrealizowana w 1990 roku na scenie Teatru Wielkiego w Warszawie.
W Starym Teatrze w Krakowie Kutz wyreżyserował „Twórców obrazów" Per Olofa Enquista (1999) - swoistą psychodramę o dojrzewaniu do bycia artystą ze świetnymi rolami Anny Polony (Selma) i Soni Bohosiewicz (Tora). W teatrze krakowskim zrealizował także klasyczne „Damy i huzary" Aleksandra Fredry (2001) oraz „Pieszo" Sławomira Mrożka (2003) pokazując, że dramat napisany przez autora w 1980 roku nie stracił na sile.
W teatrze TV Kutz debiutował w 1965 roku przedstawieniem „Żołnierze" według prozy Ernesta Brylla. Kolejną sztukę dla tego teatru zrealizował dopiero w 1972 roku; były to „Sceny z życia" Molly Golighly na podstawie „Śniadania u Tiffany'ego" Trumana Capote'a. Niestety, kopie tych spektakli zaginęły. Niemal 10 lat później Kutz powrócił do teatralnej pracy w telewizji - w 1981 roku wyreżyserował dwie sztuki na podstawie tekstów Stanisława Bieniasza – „Urlop zdrowotny" i „Stary portfel".
Nowy okres w realizacjach Teatru TV wyznaczył kolejny spektakl Kutza, wyreżyserowany wcześniej na scenie dramatycznej – „Opowieści Hollywoodu" Christophera Hamptona (1986). Odtąd reżyser stale współpracował z telewizją i tutaj właśnie dokonał wielu bardzo ważnych realizacji.
Do tematyki współczesnej Kutz powrócił w „Antygonie w Nowym Jorku" Janusza Głowackiego (1994) i „Emigrantach" Sławomira Mrożka (1995). Po zrealizowaniu sztuki Antoniego Czechowa „Wujaszek Wania" (1994), wyreżyserował dla teatru TV dwie komedie. Pełną subtelnego humoru „Rodzinę" Antoniego Słonimskiego (1995) i „Naszego człowieka" Aleksandra Ostrowskiego. W „Netcie" Eustachego Rylskiego zrealizowanej w 1998 roku ukazywał natomiast środowisko przemysłu filmowego. Ostatnie przedstawienia Kutza dla Teatru TV to, jak do tej pory, „Wielebni" Sławomira Mrożka (2001) i polska prapremiera nowej sztuki Eustachego Rylskiego „Dzień podróżny" (2004).
Ostatnie realizacje Kutza na scenie dramatycznej to rozprawa o rozpadających się rodzinnych więzach – „Śmierć komiwojażera" Arthura Millera (Teatr Narodowy, 2004), świetny aktorsko, zabawny i gorzki spektakl na podstawie dramatu Pera Olova Enquista „Twórcy obrazów" (Teatr Śląski w Katowicach, 2004), przygotowany już wcześniej przez reżysera w krakowskim Starym Teatrze oraz opowiadająca z humorem o śmierci i przemijaniu „Czaszka z Connemary" współczesnego irlandzkiego dramatopisarza Martina McDonagha (Teatr Ateneum w Warszawie, 2006).
Senator IV, V, VI i VIII kadencji, poseł na Sejm VI kadencji.
Był synem Franciszka Kuca, kolejarza i powstańca śląskiego, oraz Anastazji z domu Kamińskiej.
Trzykrotnie żonaty, obecnie z Iwoną Świętochowską-Kutz (aktorką, grała w 1983 w filmie Kazimierza Kutza „Na straży swej stać będę"),
Ma czwórkę dzieci - synów Gabriela i Tymoteusza, córki - Wiktorię i Kamilę.
Adam Michnik otrzymał Nagrodę im. Kazimierza Kutza - Honorowy tytuł „Ambasador Śląska" otrzymała Joanna Wnuk-Nazarowa.17.02.2025
Kazimierz Kutz (1929-2018) - Reżyser filmowy, teatralny i telewizyjny, scenarzysta filmowy.17.02.2025
Gala wręczenia Nagrody im. Kazimierza Kutza - 5. edycja Nagrody im. Kazimierza Kutza w Katowicach22.01.2025
Śląski kawałek podłogi 29.02.2024
Własny świat duchów 24.02.2024
Znamy nominowanych - Nagroda im. Kazimierza Kutza 202405.01.2024
Już 16 lutego w Teatrze Śląskim 09.02.2023
Benefis Jerzego Kuczery - Jutro, 16 lutego 2022 roku w Teatrze Śląskim odbędzie się Gala wręczenia Nagrody im. K. Kutza.15.02.2022
Pięcioro nominowanych - 2. Nagroda im. Kazimierza Kutza21.12.2021
Anna Dymna Pierwszą Laureatką - Pierwsza edycja Nagrody im. Kazimierza Kutza17.02.2021
Nagroda imienia Kazimierza Kutza - 1. Nagroda im. Kazimierza Kutza13.02.2021
Kazimierz Kutz w Alei Gwiazd - Projekt upamiętnienia w Łódzkiej Alei Gwiazd Kazimierza Kutza ogłosił w czwartek poseł Krzysztof Piątkowski (KO). 05.02.2021
Pierwsza gala w 2021 roku - Powstała nagroda im. Kazimierza Kutza15.01.2021
Kazimierz Kutz (1929 - 2018) - Reżyser filmowy, teatralny i telewizyjny, scenarzysta filmowy, były poseł i senator.18.12.2020
Plac Teatralny w Rybniku im. K. Kutza - Plac Teatralny w Rybniku będzie nosił imię wybitnego reżysera Kazimierza Kutza24.10.2020
Katowice chętne do upamiętnienia Kutza - Miasto chce przejąć dom reżysera22.08.2020
Bareja przy tym odpada - Kazimierz Kutz nie zostanie upamiętniony wystawą w Muzeum Śląskim13.08.2020
Na nagrobku Kutza wyryto krzyż - Dochodzenie policji ws. uszkodzenia nagrobka Kazimierza Kutza17.02.2020
"Kazimierz Kutz wkroczył do panteonu polskiej i światowej sztuki filmowej" - Minister Gliński o Kazimierzu Kutzu28.12.2018
"Ty śląski pieronie, jużeś poszoł, a nom ostoł ino żal" - Borusewicz: Kutz był zawsze autentyczny28.12.2018
Testament Kazimierza Kutza 16.02.1929 - 18.12.2018 - Dziś jeszcze nie zdajemy sobie sprawy, jaką ponieśliśmy stratę. 28.12.2018
Trzymej się Ojciec. Synowie pożegnali Kazimierza Kutza28.12.2018
Człowiek, który toczył kwadratowe jajo - Był artystą, reżyserem filmowym, telewizyjnym, teatralnym, operowym, pisarzem, działaczem społecznym, politykiem27.12.2018
Pogrzeb Kazimierza Kutza - Pogrzeb zmarłego we wtorek Kazimierza Kutza odbędzie się 28 grudnia na cmentarzu w Katowicach20.12.2018
Nie żyje Kazimierz Kutz18.12.2018
Tytuły doktora honoris causa Wielkim Polskiego Kina - Senat Szkoły Filmowej w Łodzi zdecydował o przyznaniu tytułów doktora honoris causa Wielkim Polskiego Kina. 07.12.2018
89. urodziny Kazimierza Kutza - Repremiera"Perły w koronie"19.02.2018
Perła w koronie – repremiera - "Perła w koronie" - reż. Kazimierz Kutz - Kino Rialto w Katowicach16.02.2018
Kutz - artysta niepokorny - Dumny ze swej śląskości01.10.2016
Mistrz pierwszy Kazimierz Kutz - Na dobry początek "Kodu Mistrzów" w Teatrze Groteska17.05.2014
Kutz emocjonalnie o mordowaniu kultury - "Kontrrewolucja kulturalna" - Teatr Groteska w Krakowie28.02.2014
Cykl Kod Mistrzów w Grotesce - Pierwszy gość - Kazimierz Kutz22.02.2014
Piąta strona świata w dniu 85. urodzin Kazimierza Kutza - Na żywo i w TVP Kultura13.02.2014
Urodziny Kazimierza Kutza - TVP Kultura07.02.2014
Urodziny Kutza i miesiąc z Peszkiem - Okrągłe jubileusze w TVP Kultura05.02.2014
Śląsk wg Kutza w Słowackim - "Piąta strona świata" - reż. Robert Talarczyk - Teatr Śląski w Katowicach28.01.2014
Arcydzieło Teatru TV we wtorek - "Opowieści Hollywoodu" - reż. Kazimierz Kutz - Teatr TV03.11.2013
Dystans do korzeni 04.03.2013
Premiera w prezencie 06.02.2013
Dwiesta lot!17.02.2012
Rzadki przykład polityka20.12.2011
Najbardziej w świecie boi się zapomnienia10.02.2010
O co walczy Kazimierz Kutz? 20.08.2009
Kutz na Wawelu 28.04.2009
Finał KutzFest w TVP Kultura 24.02.2009
Urodziny Mistrza Kutza w chorzowskiej Rozrywce 23.02.2009
Krakowski geburstag Kazimierza Kutza 21.02.2009
Prowincja się zżyma, że Kutz nic nie rozumie 18.02.2009
Wszystko przez ten Śląsk 16.02.2009
Kazimierz Kutz: polsko-śląska poczwarka 10.02.2009
KutzFest w TVP Kultura 04.02.2009
KutzFest w TVP Kultura 03.02.2009
W Irlandii bywa tak źle jak w Polsce 03.11.2006
Kazimierz Kutz 01.03.2003
Dla tych, którzy poniosą ideę w świat15.02.2022
Gala i wręczenie 16 lutego 202129.01.2021
Jestem spokojny25.05.2011
Jestem witaminą dla starszych pań06.03.2009
Ślązak lipy nie lubi16.02.2009
Ten teatr zgwałciły politruki09.12.2011
Co roku gromadzimy tu intelektualną elitę młodych twórców13.02.2008
Teatr karłowacieje01.03.2008
Platforma ma czyste ręce16.06.2010
Powstaje fundacja Kutza18.02.2009
Jak Holoubek zmarnował sobie życie07.03.2008
Zostawię po sobie wyraźny ślad11.04.2012
Pomiędzy Interpretacjami...11.03.2008
Telewizyjny KutzFest na 80. urodziny05.02.2009
"Czaszka z Connemary" - reż. Kazimierz Kutz - Stowarzyszenie Teatr Karton04.11.2006
"Śmierć komiwojażera" - reż. Kazimierz Kutz - Teatr Mały - scena Teatru Narodowego w Warszawie16.01.2004
"Stalin" - reż. Kazimierz Kutz - Teatr Telewizji Polskiej02.03.1992
"Kolacja na cztery ręce" - reż. Kazimierz Kutz - Teatr Telewizji Polskiej31.12.1990